Tungi rejim
Mijoz qarzi qanday yuritiladi?
Qisqacha javob: Har mijozning bitta qarz raqami bor. Musbat son — mijoz sizga qarzdor. Manfiy son — siz mijozga qarzdorsiz (masalan u oldindan pul to'lagan).
Ishorasi hal qiladi
| Qarz | Ma'nosi |
|---|---|
| 150 000 | Mijoz sizga 150 000 so'm qarzdor |
| 0 | Hisob teng, qarz yo'q |
| −50 000 | Siz mijozga 50 000 so'm qarzdorsiz (u ortiqcha to'lagan yoki avans bergan) |
Yetkazib beruvchilar qarzi ham xuddi shunday hisoblanadi, faqat ular alohida ro'yxatda: Xarid → Yetkazib beruvchilar. Ulardan tovarni qarzga olsangiz — qarz manfiy bo'ladi, ya'ni siz qarzdorsiz.
Do'konning bankdan yoki tanishdan olgan qarzi bu ro'yxatda yo'q — u alohida bo'limda yuritiladi: Do'konning o'z qarzi.
Qarz qachon o'zgaradi
| Amal | Qarzga ta'siri |
|---|---|
| Qarzga sotish | Oshadi (mijoz ko'proq qarzdor) |
| Nasiyaga (bo'lib to'lashga) sotish | Oshadi — kelishilgan yakuniy summadan boshlang'ich to'lov ayrilgan qismiga |
| Mijoz pul to'ladi | Kamayadi |
| Qarzga sotilgan chek bekor qilindi | Kamayadi |
| Qarzga olingan tovar qaytarildi | Kamayadi |
| Mijozga naqd qarz berildi | Oshadi |
Keshbek bu ro'yxatda yo'q — u qarzga qo'shilmaydi. Yig'ilgan keshbek alohida ustunda turadi va qarz raqamini o'zgartirmaydi. Ya'ni mijozda ayni paytda ham qarz, ham keshbek bo'lishi mumkin. Qarang: Sodiqlik va keshbek.
Qarzdorlarni qayerda ko'raman
- Mijozlar bo'limida — kim qancha qarzdorligi ro'yxat bilan;
- Mijoz kartochkasida — uning barcha sotuvlari va to'lovlari tarixi;
- Kassada mijozni tanlaganda — joriy qarzi darhol ko'rinadi.
Mijoz kartochkasidan uning bitta sotuviga kirib ko'rsangiz, chap tepadagi ortga strelkasi sizni yana o'sha mijozga qaytaradi — barcha sotuvlar ro'yxatiga chiqarib yubormaydi. Xuddi shunday, mijozlar ro'yxatiga qaytganingizda qidiruvingiz va ro'yxatning qayerida turganingiz saqlanadi.
Nasiya shartnomalari alohida ko'rinadi
Mijozga bo'lib to'lashga sotgan bo'lsangiz, uning kartochkasida «Nasiya shartnomalari» kartasi turadi: har shartnomaning yakuniy summasi, muddati, oylik badali, ustamasi, qolgan qarzi va butun grafigi — qaysi badal to'langan, qaysi biri kechikkan.
Bu karta umumiy qarzdan ayri raqam emas: nasiya alohida pul hujjati emas, o'sha qarzning jadvali. Grafik har safar mijozdan tushgan haqiqiy puldan hisoblanadi, ya'ni bir xil pul ikki marta sanalmaydi.
Shartnomadan tovar qaytarilsa grafik o'sha zahoti qayta hisoblanadi: to'langan badallarga tegilmaydi, kamayish esa to'lanmagan badallar orasida qayta taqsimlanadi. Qaytarilgan tovarga tegishli ustama ham hisobdan chiqadi. Batafsil: Tovarni qaytarish.
Nasiya shartnomasi bo'lmagan mijozda bu karta umuman chizilmaydi.
Mijoz qarzini o'zi ko'rishi
Do'koningizga mijozlar boti ulangan bo'lsa, mijoz o'z qarzini, xaridlarini va to'lovlarini Telegramdan o'zi ko'radi — har safar qo'ng'iroq qilib so'rashi shart emas.
Mijozning hisobi manfiy bo'lsa bot uni «qarz» deb emas, do'kondagi hisobi deb ko'rsatadi. Yig'ilgan keshbek esa doim alohida qatorda chiqadi.
Qarz chegarasi
Har mijoz uchun qarz chegarasini belgilash mumkin. Chegaradan oshsa tizim ogohlantiradi — bu katta qarz to'planib qolishining oldini oladi.
Boshlang'ich qarz
Topsavdoga o'tayotganda mijozlarda allaqachon qarz bo'lishi mumkin. Uni mijozni yaratishda boshlang'ich qarz sifatida kiritish kerak — shunda hisob to'g'ri boshlanadi.
Ko'p mijoz bo'lsa, ularni ro'yxat bilan birdaniga yuklash mumkin: Mijozlarni import qilish.