Tungi rejim
Tarozini qanday ulayman?
Qisqacha javob: Ikki xil ishlash usuli bor: tarozi stikeri (tarozi yorliq chop etadi, kassada skanerlanadi) yoki jonli tarozi (kassaga ulangan tarozidan og'irlik to'g'ridan-to'g'ri olinadi).
1-usul: tarozi stikeri
Do'kon zalidagi tarozi tovarni tortadi va shtrix-kodli yorliq chop etadi. Kassada shu yorliq skanerlanadi — tizim tovar va og'irlikni o'zi ajratadi.
Sozlash tartibi:
- Har tortiladigan mahsulotga PLU raqami bering (Topsavdoda mahsulot kartochkasida).
- Mahsulotlar ro'yxatini taroziga yuklang — Topsavdodan tarozi uchun ro'yxat tayyorlab olish mumkin.
- Tarozida sinov yorliq chop etib, kassada skanerlab ko'ring.
Tarozi yorlig'i hamma ilovada o'qiladi: kompyuterdagi kassa dasturi, brauzerdagi kassa (pos.topsavdo.uz), telefondagi ilova va saytdagi sotuv sahifasi. Yorliqni qaysi biridan skanerlasangiz ham tovar va miqdor bir xil aniqlanadi.
PLU nima? — tarozi uchun qisqa raqam. Shtrix-kod emas: tarozi shu raqam orqali tovarni taniydi va yorliqqa miqdor bilan birga yozadi.
PLU bilan qidirish: yorliqsiz tovarni kassada PLU raqamini yozib topasiz — 17 yoki 0017 (oldidagi nollar muhim emas). Kassa dasturida Enter bossangiz tovar savatga tushadi, internetsiz ham. Saytdagi Mahsulotlar ro'yxatidagi qidiruv ham PLU bo'yicha topadi va o'sha tovarni ro'yxat boshiga qo'yadi (nomi yonida «PLU 17» belgisi). Batafsil: Tarozi tovarini PLU raqami bilan topish.
PLU kiloli va donali tovarlarga qo'yiladi. Litr yoki metrdagi tovarga PLU kiritsangiz, tizim uni qabul qilmaydi — bu birliklar tarozida sinalmagan.
Tarozi uchun ro'yxatga narxi qo'yilmagan («Narx yo'q») tovar tushmaydi — tarozi yorliqqa narx bosadi va «0 so'm» yorliq xaridorni chalg'itardi. Tarozi mahsulotlari sahifasida bunday tovarning narxi o'rnida «Narx yo'q — taroziga tushmaydi» deb turadi. Narx qo'yilgach ro'yxatni qayta yuklab oling.
Tarozi faqat butun so'm qabul qiladi. Narxda tiyin bo'lsa (masalan 4 940,50 so'm/kg), faylga chekdagi kabi yaxlitlanib tushadi — 4 941 (0,50 va undan yuqorisi yuqoriga). Tarozi yorlig'idagi narx kassa chekidagi «x 4 941» bilan bir xil bo'ladi.
Kiloli va donali tovar
Tarozi ikki xil tovarni yorliqlay oladi va ularni shtrix-kodning boshidagi raqam bilan ajratadi:
| Tovar turi | Prefiks | Yorliqdagi 5 raqam |
|---|---|---|
| Kiloli | 20 | og'irlik, grammda (00110 = 0.110 kg) |
| Donali | 21 | dona soni (00006 = 6 dona) |
Bu raqamlar Sozlamalar → Tarozi sahifasida kiritiladi va tarozining o'zidagi sozlama bilan bir xil bo'lishi shart. Ikkalasiga bir xil raqam yozib bo'lmaydi — u holda kassa yorliqning qaysi turdaligini bilolmaydi va tizim saqlashga ruxsat bermaydi.
Donali tovar prefiksini bo'sh qoldirsangiz donali yorliq o'qilmaydi: kassa uni oddiy shtrix-kod deb o'qiydi va «Bu shtrix-kod bazada yo'q» degan ogohlantirish chiqaradi (skan savatga tushmasa). Bu ataylab shunday — noto'g'ri miqdorni jimgina sotib yuborishdan ko'ra topmagani yaxshi.
Donali tovarda tarozi nima qiladi: tovarni tortmaydi, siz kiritgan dona sonini yorliqqa yozadi va summani dona narxiga ko'paytiradi. Masalan 6 dona × 162 000 = 972 000 so'm. Kassa o'sha yorliqni skanerlaganda savatga 6 dona tushadi.
Do'konda bir nechta tarozi bo'lsa
Tarozi xotirasiga chegaralangan miqdorda tovar sig'adi — ko'pchilik modelda 999 ta. Do'koningizda tortiladigan tovar bundan ko'p bo'lsa, ular bir necha tarozi orasida bo'linadi: masalan go'sht bo'limining tarozisiga go'shtlar, sabzavot tarozisiga sabzavotlar.
Qanday qilinadi:
- Sozlamalar → Tarozi sahifasida har bir tarozini ro'yxatga qo'shasiz (nomi va xotira sig'imi bilan). Sig'im odatda 999 — tarozi hujjatida boshqa raqam yozilgan bo'lsa o'shani kiriting.
- Mahsulotlar → Tarozi sahifasida mahsulotlarni tarozilarga biriktirasiz. Bittalab bosish shart emas: kategoriyani tanlab yoki qidiruv yozib, «filtrga mos barchasini belgilash» bilan butun bo'limni bir bosishda biriktirasiz.
- Har tarozi uchun O'Z faylini yuklab olasiz — fayl nomida tarozi nomi turadi (masalan
tarozi-gosht-bolimi.txt), ya'ni fayllar aralashib ketmaydi.
Xuddi shu sahifadagi «Biriktirilmagan» tugmasi hech qaysi taroziga tushmagan tovarlarni ko'rsatadi — aynan shular tarozida topilmaydi, shuning uchun bu ro'yxat bo'sh turgani ma'qul.
Bitta mahsulotni bir nechta taroziga biriktirsa bo'ladi. Masalan limon ham sabzavot tarozisida, ham kassa oldidagi tarozida tortilsa — ikkalasiga ham biriktiriladi.
Sig'imdan oshsa: Topsavdo ogohlantiradi ("999 ta sig'adi, 1040 ta biriktirilgan"). Bu ogohlantirishni e'tiborsiz qoldirmang — tarozi ortiqcha tovarlarni qabul qilmaydi va ular tarozida umuman ko'rinmaydi. Ortiqchasini boshqa taroziga o'tkazing yoki sig'imni to'g'rilang. Fayl kesilmaydi: u to'liq beriladi, chegaradan oshganini tarozining o'zi tashlab yuboradi — shu sabab ogohlantirish faylni yuklashdan OLDIN ko'rsatiladi.
Tarozini ro'yxatdan chiqarsangiz unga biriktirilgan mahsulotlar o'chmaydi — ular do'kon ro'yxatida qoladi va boshqa tarozidan sotilaveradi.
PLU raqami esa DO'KON bo'yicha yagona bo'lib qoladi — tarozi bo'yicha emas. Ya'ni ikki xil tovarga bir xil PLU berib bo'lmaydi, garchi ular boshqa-boshqa tarozida bo'lsa ham. Sabab: kassa yorliqdagi shtrix-koddan faqat PLU raqamini o'qiydi, uni qaysi tarozi chop etganini bilmaydi. Bir xil PLU bo'lsa kassa noto'g'ri tovarni sotib yuborardi.
Tarozilarni ajratmasangiz ham bo'ladi — u holda bitta umumiy ro'yxat yuklanadi, ilgarigidek.
2-usul: jonli tarozi
Tarozi to'g'ridan-to'g'ri kassa kompyuteriga ulanadi. Tovarni tanlaysiz, taroziga qo'yasiz, og'irlik ekranga o'zi tushadi.
Idish (tara) bo'lsa: idish og'irligini kiritasiz, tizim uni ayiradi:
Sof og'irlik = Umumiy og'irlik − Idish og'irligi
Bu ayniqsa ulgurji savdoda kerak — tovar qutida yoki qopda tortiladi.
Jonli tarozi faqat kassa dasturida ishlaydi.
Tarozi stikerini kassa o'qimayapti
- Mahsulotda PLU raqami kiritilganmi;
- Tarozidagi PLU Topsavdodagisi bilan bir xilmi;
- Sozlamalar → Tarozi dagi prefikslar (kiloli / donali) tarozidagi sozlama bilan bir xilmi — donali tovar kiloli prefiks bilan chop etilsa kassa dona o'rniga grammni o'qiydi;
- Tarozi ro'yxati yangilanganmi — yangi tovar qo'shsangiz, taroziga ham yuklash kerak;
- Tarozilarni ajratgan bo'lsangiz — tovar aynan shu taroziga biriktirilganmi va o'sha tarozining fayli yuklanganmi;
- O'sha tarozi sig'imidan oshib ketmaganmi (999 ta) — oshgan tovarlar tarozida ko'rinmaydi.
Qoldiq qanday hisoblanadi
Qoldiq har doim tovarning o'z birligida yuritiladi: kiloli tovarda kilogrammda, donali tovarda donada.
Kiloli tovarni donalab sotsangiz ham (masalan bitta tovuq), tizim uning og'irligini bilib kilogrammni kamaytiradi.