Internet yo'q — ishlay olamanmi?

Qisqacha javob: Ha. Kassa dasturi internetsiz ham sotadi — ma'lumot kompyuterda saqlanadi va internet qaytganda o'zi serverga yuboriladi. Hech narsa yo'qolmaydi.

Bu faqat kassa dasturiga (kompyuterga o'rnatiladigan) tegishli. Sayt (my.topsavdo.uz), brauzerdagi kassa (pos.topsavdo.uz) va mobil ilova internet talab qiladi.

Brauzerdagi kassa internetsiz ishlamaydi

pos.topsavdo.uz ataylab onlayn-birinchi: u tovarlarni kompyuterda saqlamaydi, shuning uchun aloqa uzilganda sotuvni yakunlab bo'lmaydi.

Aloqa uzilsa «To'lash» tugmasi o'chadi va savat ostida sababi yoziladi:

Internet yo'q — hozir sotuvni yakunlab bo'lmaydi. Savat saqlanib turadi; aloqa tiklanishi bilan «To'lash» yana ishlaydi.

Ya'ni to'siq oldinda turadi: savatni to'ldirib, mijoz oldida oxirgi qadamda xato olmaysiz. Savatdagi tovarlar joyida qoladi — internet qaytganda o'sha savat bilan davom etasiz.

Mahsulot ro'yxati ham serverdan keladi: kategoriya tanlanganda yoki qidiruvga yozganda yuklanadi, ya'ni aloqa yo'q bo'lsa tovarlar chiqmaydi. Mijozning sodiqlik kartasi ham brauzerdagi kassada serverdan qidiriladi — internetsiz mijoz topilmaydi (kassa dasturida topiladi).

Brauzerdagi kassaning «Sotuvlar» tarixi ham shunday: ro'yxat to'g'ridan-to'g'ri serverdan keladi, ya'ni aloqa yo'q bo'lsa u ochilmaydi. Kassa dasturida esa ro'yxatning o'zi lokal nusxadan quriladi va internetsiz ham ochiladi (qaytarish va bekor qilish esa ikkala kassada ham internet talab qiladi — pastga qarang).

Internet tez-tez uzilib turadigan do'konga kassa dasturi kerak. Batafsil: Qaysi ilovani ishlataman?.

Internetsiz nima ishlaydi

• Tovar skanerlash, qidirish va sotish — Windows «tarmoq yo'q» desa ham (kabel yoki Wi-Fi uzilganda) qidiruv kompyuterdagi bazadan ishlaydi;
• Naqd, karta va qarzga sotish;
• Chek chop etish;
• Internet uzilguncha ochilgan smenada ishlashni davom ettirish. Smenani ochish va yopish — standart holatda internet bilan; do'kon egasi «Internetsiz smena» ni yoqqan bo'lsa — internetsiz ham (pastda);
• Qoldiqni ko'rish (oxirgi yangilangan holat bo'yicha).
• Sotuvlar ro'yxatini ochish, qidirish va saralash — internetsiz u shu kompyuterdagi yozuvlardan quriladi, ya'ni shu kassaning sotuvlari ko'rinadi.
• Ro'yxat ustidagi davr tanlash («Bugun», «Shu oy» va boshqalar) — internetsiz ham ishlaydi: lokal nusxadan aynan o'sha kunlar yig'iladi. Ustunlarni yashirish, surish va kengaytirish ham ishlaydi, chunki bu sozlama kompyuterning o'zida saqlanadi. «Ustun qo'shish» ro'yxatida esa faqat lokal nusxada bor ma'lumotlar chiqadi — masalan sof foyda internetsiz ko'rinmasligi mumkin.
• Sotuvni ochish — qatorlar, to'lovlar va blok/dona/bo'lak tarkibi («2 blok × 60 000 + 1 dona × 45 000 = 165 000») internetsiz ham ko'rinadi. Qator foydasi va zarar ogohlantirishi esa faqat internet bo'lganda chiqadi: tannarx kompyuterdagi bazada saqlanmaydi. Batafsil: Sotuv ichida: qaysi tovar zararda.
• Oldindan sinxronlangan to'plamlarni tarkibi bo'yicha sotish.
• Mijozning sodiqlik kartasini skanerlash — kassa dasturi kartani shu kompyuterdagi bazadan topadi, ya'ni internetsiz ham mijoz chekka biriktiriladi. Mijoz kassaga sinxronlashda tushgan bo'lishi kerak: bugun saytda ochilgan mijozning kartasi oflayn kassada hali topilmasligi mumkin.
• Narx chegarasi: narxni o'zgartirish ruxsati berilgan xodim internetsiz ham juda past narx qo'ya olmaydi — chegara tovar bilan birga kassaga tushadi va narx kiritilayotgan payt tekshiriladi.

Internetsiz nima ishlamaydi

• Smenani ochish va yopish (standart holatda) — smena serverda ochiladi va yopiladi (kutilgan summa, farq va Z-hisobot o'sha yerda hisoblanadi). Internetsiz yangi smena ochish bo'limi chiqmaydi, yopish tugmasi o'chiq turadi. Internet uzilganda ochiq turgan smenada sotishda davom etavering, yopishni internet qaytgach bajaring. Do'kon egasi buni sozlamadan o'zgartirishi mumkin — Internetsiz smena. Batafsil: Smenani yopish;
• Tovarni qaytarish va xatoni bekor qilish — ikkalasi ham serverga yuboriladi va javobini kutadi. Pul bilan tovar bir vaqtda, bir joyda hisobdan chiqishi kerak, shuning uchun ular navbatga yozilmaydi va internet qaytganda O'ZI yuborilmaydi. Aloqa tiklanishini kutib turing, keyin qayta bosing. Javob aynan yuborish paytida yo'qolsa, oyna «Javob kelmadi — natijani tekshiring» panelini ko'rsatadi — Qaytarish;
• Xarajat kiritish — xarajat kassadagi puldan chiqadi va server uni kassa qoldig'i bilan darhol tekshirib yozadi, shuning uchun kassa dasturida ham navbatga yozilmaydi. Internet yo'q bo'lsa xarajat saqlanmaydi: saqlashda xato chiqadi, oyna esa kategoriyalarni yoki ochiq smenani topolmasligi mumkin («Ochiq smena yo'q» — smena aslida ochiq, sabab internet). Kassadan pul olgan bo'lsangiz, summani yozib qo'ying va internet qaytgach kiriting. Telefondagi ilovada esa xarajat navbatga tushadi va internet qaytganda o'zi yuboriladi — Qaysi ilovani ishlataman?;
• Hisobotlar (ular serverdan olinadi);
• Yangi qo'shilgan tovarlar — ular kompyuterga hali yetib kelmagan bo'lishi mumkin;
• Boshqa kassada bo'layotgan sotuvlar ko'rinmaydi;
• Mijozning boshqa filialdagi qarz to'lovi ko'rinmaydi;
• Bo'lib to'lash (nasiya) shartnomasi — grafik bilan sotish kassa dasturida bor, lekin faqat internet bilan: shartnomani server tuzadi. Internet yo'q bo'lsa to'lov oynasidagi «Bo'lib to'lash» tugmasi o'chiq va sababi ostida yozilgan; sotish paytida aloqa uzilsa — xato, savat saqlanib qoladi (sotuv jimgina oddiy sotuvga aylanmaydi). Muddatsiz qarzga sotish esa internetsiz ham ishlaydi. Batafsil: Kassa dasturida bo'lib to'lash.
• Bo'lib to'lash shartnomalari ro'yxati va badal qabul qilish — menyudagi «Bo'lib to'lash» ekrani ham faqat internet bilan: grafik holatini server hisoblaydi. Internet yo'q bo'lsa ro'yxat ochilmaydi va «Badal to'lash» tugmasi o'chiq. Batafsil: Badalni qabul qilish.
• Mijoz qarziga to'lov qabul qilish — «Qarzlar» dagi umumiy to'lov ham, sotuv sahifasidagi to'lov ham darhol serverga yoziladi va navbatga qo'yilmaydi («Qarzlar» ro'yxatining o'zi ham serverdan keladi). Internet yo'q bo'lsa to'lov saqlanmaydi, xato xabari chiqadi — pulni olib qo'ying va internet qaytgach kiriting. Batafsil: Qarzni qabul qilish.

Internet uzilsa dastur sizni tizimdan chiqarmaydi

Kassa dasturi kirish ruxsatini vaqti-vaqti bilan server orqali yangilab turadi. Shu payt internet uzilsa, server javob bermasa yoki band bo'lsa, dastur ishlashda davom etadi: savat joyida qoladi, sotuvlar kompyuterda saqlanadi, aloqa tiklanganda ruxsat o'zi yangilanadi.

Ekranning tepasida «Server bilan aloqa yo'q — birozdan keyin o'zi qayta urinadi» yozuvi chiqishi mumkin. Bu xato emas — hech narsa bosish shart emas.

Dastur sizni kirish sahifasiga faqat server kirishni aniq rad etganda qaytaradi, masalan:

• hisob o'chirilgan yoki parol o'zgartirilgan bo'lsa;
• bu kassa sayt yoki telefondagi «Kirilgan qurilmalar» ro'yxatidan chiqarilgan bo'lsa (o'zingiz, «Hammasidan chiqish» bilan yoki do'kon egasi);
• kassa dasturi 7 kundan ortiq internetga umuman ulanmagan bo'lsa.

Internet yo'q paytda bularning hech biri kassani to'xtatmaydi: kassa sotishda davom etadi va internetga ulangan zahoti kirish sahifasiga qaytadi. Kirish sahifasi sababini va saqlangan sotuvlar sonini aytadi: «Siz bu qurilmadan chiqarildingiz yoki kirish muddati tugadi.» va ostida «Yuborilmagan N ta sotuv saqlangan — qayta kirsangiz yuboriladi.» (yuborilmagan sotuv bo'lmasa — «Qaytadan kiring.»). Server qabul qilmagan sotuvlar bo'lsa, yana bitta qator chiqadi: «Yana N ta sotuv saqlangan, kirgach ularni ko'rib chiqing.» Bu yozuv shu kompyuterga kimdir kirguncha turadi — dasturni yopib ochsangiz ham.

Bunday holatda ham yuborilmagan sotuvlar va internetsiz qo'shilgan mijozlar o'chmaydi — shu login bilan qayta kirganingizdan keyin o'zi yuboriladi. Kompyuterdagi tovar, mijoz va sotuvlar tarixining nusxasi esa tozalanadi (xuddi Chiqish bosilgandagidek) — kassaga keyin boshqa xodim kirsa, oldingisining ma'lumotini ko'rmasin. Qayta kirganingizda u serverdan qaytadan yuklanadi, buning uchun internet kerak.

Savatdagi tovarlar va tanlangan filial faqat o'sha login bilan qayta kirilsa saqlanib qoladi. Kassaga boshqa xodim kirsa, u bo'sh savat bilan boshlaydi va filialni qaytadan tanlaydi — oldingisining savatini ko'rmaydi. Savat hali sotuv emas, shuning uchun bunda pul yo'qolmaydi.

Hisobdan chiqilsa yuborilmagan sotuvlar o'chmaydi

Kassa dasturida Chiqish bosilganda dastur avval serverga hali yetmagan sotuv va yozuvlarni sanaydi. Bor bo'lsa va internet ishlasa — ularni shu zahoti yuborib ko'radi (internetsiz ochilgan yoki yopilgan smena bo'lsa, uning ochilishi va yopilishi ham shu yerda ketadi). Hammasi ketsa, odatdagi «Hisobdan chiqishni xohlaysizmi?» so'rovi chiqadi.

Baribir yuborilmay qolgan narsa bo'lsa, «Serverga yuborilmagan ma'lumotlar bor» oynasi soni va summasi bilan aytadi, masalan:

3 ta sotuv (45 000 so'm) serverga yuborilmagan — shu kompyuterda qayta kirganingizda o'zi yuboriladi

1 ta sotuvni (12 000 so'm) server qabul qilmagan — ular o'zi qayta yuborilmaydi: qayta kirgach tepadagi «1 ta xato» belgisini bosib, «Qayta urinish» ni bosing yoki sotuvni tahrirlab qayta jo'nating

Har qator o'z holatini va keyingi qadamni aytadi:

• serverga yuborilmagan sotuv va yozuvlar (yangi mijoz, xarid qabuli) — qayta kirganingizda o'zi yuboriladi;
• server qabul qilmagan sotuvlar — o'zi qayta yuborilmaydi: tepadagi qizil «N ta xato» belgisi orqali tuzatib, «Qayta urinish» ni bosing (batafsil — pastdagi «Yakunlangan oflayn sotuv yo'qolmaydi» bo'limida);
• server qabul qilmagan boshqa yozuvlar — «N ta yuborilmadi» belgisi orqali «Qayta urinish» yoki «O'chirish»;
• server qabul qilmagan yangi mijozga qilingan sotuvlar — mijoz yuborilmaguncha ular ham ketmaydi: «N ta yuborilmadi» belgisi orqali mijozni qayta yuboring yoki o'chiring (pastdagi «Internetsiz qo'shilgan mijozga qilingan sotuv» bo'limi);
• «tekshirilsin» yozuvlari (server qabul qilib bo'lgan bo'lishi mumkin) — o'zi yuborilmaydi, «N ta tekshirilsin» belgisi orqali saytda tekshiring.

Oynada uch tugma bor:

• Qayta yuborish — internet qaytgan bo'lsa, yana urinib ko'radi (internet yo'q paytda o'chiq turadi);
• Saqlab, chiqish — hisobdan chiqasiz, ma'lumot esa shu kompyuterda saqlanib qoladi va hech narsa o'chmaydi;
• Bekor qilish — dasturda qolasiz.

Navbatdagi sotuvlar siz shu kompyuterda o'z loginingiz bilan qayta kirganingizda serverga o'zi yuboriladi. Server qabul qilmaganlari esa ham saqlanadi, lekin ular sizning qaroringizni kutadi (yuqoridagi ro'yxat).

Kassaga boshqa xodim kirsa

Sizning yuborilmagan sotuvlaringiz uning nomidan yuborilmaydi: server sotuvni uni kim yuborsa, o'sha sotuvchining nomiga yozadi — ya'ni boshqa xodim yuborsa, sotuv (va undan hisoblanadigan foiz) unga tushib qolardi. Boshqa do'kon xodimi esa ularni umuman ko'rmaydi.

Shu kassaga kirgan boshqa xodim ekran tepasida «N ta sotuv boshqa xodimda» belgisini ko'radi — kimning nechta sotuvi va qancha summasi kutib turgani o'sha yerda yozilgan. Smenani yopishda ham shunday ogohlantirish chiqadi: bu sotuvlar server hisoblagan kutilgan summaga hali kirmagan, shuning uchun kassadagi pul shuncha ko'p chiqishi mumkin.

Xodim ishdan bo'shayotgan bo'lsa, uni faolsizlantirishdan oldin kassada uning yuborilmagan sotuvlari qolmaganiga ishonch hosil qiling (tepadagi belgi yo'q bo'lsin). Qolgan bo'lsa — xodim o'z loginidan kassaga bir marta internet bilan kirsin. Buni xodim parolini eslab turganda qiling: xodim parolini rahbar o'zgartira olmaydi (Xodim parolini unutdi), ya'ni parol unutilsa, o'sha login bilan kirishning yo'li qolmaydi.

Ma'lumot qachon yuboriladi

Internet qaytishi bilan dastur avtomatik yuboradi — hech narsa bosish shart emas. Yuborilmagan sotuvlar bo'lsa, ular navbatda turadi va aloqa tiklanganda ketadi.

Ekranda ulanish holati ko'rinadi — internet bor-yo'qligini shundan bilasiz.

Internetsiz qo'shilgan mijozlar ham navbatda kutadi

Internetsiz qo'shilgan yoki tahrirlangan mijoz ham navbatga yoziladi va ekran tepasida «N ta kutilmoqda» bo'lib ko'rinadi. Aloqa qancha uzoq uzilmasin, navbatdagi yozuv o'chib ketmaydi — dastur internet qaytguncha o'zi qayta urinib turadi.

Server yozuvni rad etsa (masalan ma'lumotda xato bo'lsa), u ham o'chirilmaydi: tepada qizil «N ta yuborilmadi» belgisi chiqadi. Uni bosing — har yozuv yonida sababi yozilgan. Keyin ikki yo'l bor:

• Qayta urinish (aylana o'q belgisi) — sababni bartaraf qilgach, yozuv yana yuboriladi;
• O'chirish (× belgisi) — yozuv navbatdan olib tashlanadi. Xarid qabuli kabi omborga ta'sir qiladigan yozuvni o'chirishdan oldin dastur alohida so'raydi: o'chirilgani serverga umuman yetib bormaydi.

Yangi mijoz ham shunday: server uni rad etsa (masalan o'sha telefon raqamli mijoz saytda yoki boshqa kassada allaqachon qo'shilgan bo'lsa), u navbatdan olinmaydi — «N ta yuborilmadi» ro'yxatida sababi bilan turadi. Tepada qizil satr chiqadi («Yangi mijoz yuborilmadi: …») va u siz qaror qilguningizcha turadi — sinxronlash tugashi bilan yo'qolib qolmaydi. Satrni bossangiz ro'yxat ochiladi.

Internetsiz qo'shilgan mijozga qilingan sotuv

Internetsiz qo'shilgan mijozga qilingan sotuv (masalan qarzga) shu mijoz serverga yetib bormaguncha yuborilmaydi: server mijozi yo'q sotuvni qabul qilmaydi. Sotuv navbatda kutadi — «xato» bo'lmaydi, tovar qoldig'i ham joyida qoladi. Ro'yxatda mijoz yonida, masalan, «1 ta sotuv (12 000 so'm) shu mijoz serverga yetib borgach yuboriladi» deb yoziladi.

Mijoz rad etilgan bo'lsa, ikki yo'l bor:

• Qayta urinish — sababni bartaraf qilgach (masalan saytdagi eski dublikat mijozning telefon raqamini tuzatgach): mijoz ham, unga qilingan sotuvlar ham shu zahoti yuboriladi;
• O'chirish — dastur avval so'raydi, chunki mijozga qilingan sotuvlar serverdan mijozsiz o'tmaydi. O'chirgach ular qizil «N ta xato» ro'yxatiga «Sotuvdagi mijoz serverda yo'q…» sababi bilan tushadi: har birini qalam belgisi bilan tahrirlab, boshqa mijozni (masalan saytdagi o'sha telefonli mijozni) tanlang va qayta jo'nating. O'chirilgan mijoz kassadagi mijozlar ro'yxatidan ham olinadi — adashib yana tanlanmasin.

Server rad etgan mijozni yangi sotuvga tanlab bo'lmaydi: mijoz tanlash oynasida u ko'rinadi — internet bor bo'lsa ham, yo'q bo'lsa ham — lekin o'chiq turadi va ostida sababi yoziladi («Bu mijoz serverga saqlanmagan: …»). Internet bor paytda u ro'yxatning boshida chiqadi. Qidiruvda saytdagi shu telefonli mijoz chiqsa, rad etilgani alohida ko'rsatilmaydi — o'sha (saytdagi) mijozni tanlang. «Yangi mijoz» formasida o'sha telefonni kiritsangiz ham (internet bor-yo'qligidan qat'i nazar) u «mavjud mijoz» deb tanlanmaydi — sababi chiqadi; shu telefonli boshqa (serverdagi) mijoz kassada bo'lsa, o'sha tanlanadi. «Qayta urinish» yoki «O'chirish» dan keyin holat o'zi yangilanadi.

Sotuv hech qachon o'zicha o'chmaydi. Bunday sotuv bor bo'lsa, smenani yopishda ham ogohlantirish chiqadi — Smenani yopish.

Kamdan-kam holatda tepada sariq «N ta tekshirilsin» belgisi chiqadi va tepada «bu yozuv serverga avval yuborilgan bo'lishi mumkin — «tekshirilsin» ro'yxatiga qarang» yozuvi turadi. Bu — server shu yozuvni avval boshqa so'rov sifatida ko'rgan, ya'ni uni qabul qilib bo'lgan bo'lishi mumkin degani. Bugun bu deyarli faqat dasturning eski versiyasida navbatga tushgan yozuvda uchraydi: uning egasi yozilmagan, javobi yo'qolgan birinchi yuborish boshqa login bilan bo'lgan bo'lishi mumkin. (Yangi versiyada navbat yozuvi uni yaratgan xodimga bog'langan va faqat uning o'zi kirganda yuboriladi — yuqoriga qarang.) Ikki marta tushmasligi uchun dastur uni o'zi qayta yubormaydi. Belgini bosing va saytda tekshiring:

• saytda yozuv bor bo'lsa — O'chirish (× belgisi): faqat kassadagi nusxa o'chadi, saytdagiga tegilmaydi;
• Qayta urinish (aylana o'q) — yozuv avvalgi yuborishning aynan o'zi bo'lib ketadi: server uni qabul qilgan bo'lsa ikkinchi marta yozmaydi. U birinchi marta yuborgan login bilan kirilgandagina o'tadi — boshqa login bilan yana «tekshirilsin» bo'lib qaytadi;
• Yangi yozuv sifatida yuborish (ikki varaq belgisi) — faqat saytda yozuv yo'qligiga ishonch hosil qilgan bo'lsangiz. Dastur avval ogohlantiradi: yozuv hisobga ikkinchi marta tushishi mumkin.

Bir yozuv ikki marta yuborilib qolmaydi: har yozuvning o'z raqamli belgisi bor va server takroriy yuborishni taniydi — javob yo'lda yo'qolib, dastur qayta yuborsa ham ikkinchi yozuv paydo bo'lmaydi.

To'plam tarkibi va mahsulot rasmining kichik nusxasi ham kompyuterga sinxronlanadi. Shu sabab internet uzilganda to'plam qoldig'i komponentlardan hisoblanadi va sotuv navbatga xavfsiz yoziladi. Yaqinda yaratilgan yoki tarkibi o'zgargan to'plam hali sinxronlanmagan bo'lsa, avval internetga ulanib yangilanishini kuting.

Serverda o'chirilgan tovar kassadan ham o'chadi

Saytda mahsulotni butunlay o'chirsangiz, u kassadagi nusxadan ham olib tashlanadi — shtrix-kodini skanerlaganda endi chiqmaydi. Dastur yopiq turgan paytda o'chirilgan tovarlar ham keyingi ulanishda hisobga olinadi.

Filialni almashtirsangiz katalog qaytadan yuklanadi

Odatda dastur har ochilganda faqat o'zgargan yozuvlarni oladi — shu sababli ochilish tez. Lekin ikki holatda katalog bir marta to'liq yuklanadi va o'sha ochilish uzoqroq davom etadi:

• kassa boshqa filialga o'tkazilganda;
• dastur yangilanib, kompyuterdagi bazaga yangi maydon qo'shilganda.

Bu ataylab: yangi filialning tovarlari eski filial vaqti bo'yicha so'ralsa, ularning bir qismi kassaga hech qachon tushmay qolardi. Keyingi ochilishlar yana tez bo'ladi.

Yakunlangan oflayn sotuv yo'qolmaydi

Kassa internetsiz turgan paytda siz saytdan narxni, dona/bo'lak sozlamasini, xodim ruxsatini yoki aksiyani o'zgartirishingiz mumkin. Kassa buni hali bilmaydi va eski holat bo'yicha sotadi.

Bunday sotuv serverga kelganda rad etilmaydi — u sotilganicha yoziladi. Sababi oddiy: tovar do'kondan chiqib bo'lgan, pul kassada, chek mijoz qo'lida. Rad etilsa, aslida yo'q tovar qog'ozda «bor» bo'lib qolardi va kassirning yagona chorasi sotuvni o'chirish — ya'ni tushumni yo'qotish — bo'lardi.

Shu qoida quyidagilarga tegishli:

• narx sizning chegarangizdan past ketgan bo'lsa — sotilgan narx saqlanadi va sotuv narxlar tarixi dagi «Sotuvdagi chetlanishlar» ro'yxatida ko'rinadi;
• dona, bo'lak yoki blok sozlamasi sotuvdan keyin o'zgargan bo'lsa — chekdagi raqamlar o'zgartirilmaydi;
• chegirma ruxsati sotuvdan keyin olib qo'yilgan bo'lsa — berilgan chegirma qoladi;
• dona tovarga kasrli miqdor kelsa (masalan «2,5 dona» — dasturning eski versiyasi yoki qoida kelishidan oldin navbatda qolgan sotuv) — sotuv sotilganicha yoziladi va sotuv sahifasida belgi bilan ko'rinadi. Onlayn kassada bunday miqdor umuman yozilmaydi (dona tovar — butun son);
• omborda qoldiq yetmasa — sotuv yoziladi va qoldiq nolga tushadi. Bunday paytda tannarx taxminiy olinadi (oxirgi ma'lum tannarx), chunki tovarning kirimi yozilmay qolgan. Foyda aniq bo'lishi uchun kirimni rasmiylashtiring yoki inventarizatsiya qiling. Mahsulot kartochkasida tannarx umuman bo'lmasa, tannarx sotuv narxidan olinadi va foyda 0 ko'rinadi — bunday sotuv «Shubhali» (tannarxi noma'lum) deb belgilanadi va egaga xabar keladi: Shubhali sotuvlar.

Rad etib qolaveradigan holatlar — yozuvning o'zi buzuq bo'lganda (masalan sotuvda birorta mahsulot yo'q). Ular kassa dasturida qizil «N ta xato» belgisi bilan ko'rinadi; belgini bosib «Sinxronlash xatolari» oynasini ochasiz. U yerda sotuvni tahrirlab qayta jo'natish yoki savatga qaytarib qayta rasmiylashtirish mumkin — ya'ni o'chirish yagona chora emas. Tahrirlangan sotuvning izohiga [tahrirlandi <sana, vaqt> — <kim>] belgisi qo'shiladi: kim — tahrirlagan xodimning ism-familiyasi (ismi kiritilmagan bo'lsa — login).

Sotuv serverga chala yetib kelsa ham rad etiladi. Kassa har sotuv bilan unda nechta mahsulot va nechta to'lov borligini ham yuboradi, server esa yetib kelganini shu son bilan solishtiradi. Masalan 23 mahsulotdan faqat 5 tasi yetsa, sotuv serverga yozilmaydi. Aks holda mijozning qarzi kam, ombor qoldig'i esa noto'g'ri bo'lib qolardi. Bunday sotuv ham «Sinxronlash xatolari» oynasida chiqadi, sababi: «Sotuv serverga to'liq yetib kelmadi». Kompyuterdagi nusxa to'liq bo'ladi, shuning uchun «Qayta urinish» ni bosish kifoya. Kassa sotuvni o'z bazasiga to'liq yozib bo'lmaguncha uni serverga yubormaydi.

Kompyuterdagi baza buzilsa

Kassa dasturi ma'lumotni kompyuterdagi bazada saqlaydi. Kamdan-kam holatda (masalan kompyuter to'satdan o'chib qolganda yoki disk nosoz bo'lsa) bu fayl buziladi. Dastur buni ikki joyda sezadi:

• ochilganda — dastur ochilgach, bazani orqa fonda to'liq tekshiradi (kassirni kuttirmaydi);
• ish paytida — sotuvni saqlash, sinxronlash yoki qidiruv bazadan «buzilgan» javobini olsa.

Ikkala holatda ham «Kompyuterdagi baza buzildi» oynasi chiqadi: dasturni to'liq yopib, qayta oching. Hech narsa o'chirilmaydi. Qayta ochguncha sotuvni saqlash va sinxronlash xato berishi mumkin — ekranda shunday yoziladi:

Sotuv saqlanmadi. Kompyuterdagi baza buzilgan. Dasturni yopib, qayta oching — yuborilmagan sotuvlar yangi bazaga ko'chiriladi.

Qayta ochilganda (yoki baza umuman ochilmasa — darhol) dastur:

1. buzilgan faylni o'chirmaydi — uni vaqt belgisi bilan qayta nomlab saqlab qo'yadi, masalan erp_offline.buzilgan-20260930-181500.db (dastur papkasida, Windows'da %APPDATA%\com.algo.erp-pos\);
2. yangi baza ochadi — kassa ishlashda davom etadi, tovar va mijozlar serverdan qaytadan yuklanadi (internet kerak);
3. buzilgan fayldan serverga yuborilmagan sotuvlarni (to'lov va tovarlari bilan) va navbatdagi yozuvlarni yangi bazaga ko'chiradi — ular odatdagidek yuboriladi;
4. «Kompyuterdagi baza tiklandi» oynasida nima bo'lganini aytadi: nechta sotuv (qancha summaga) ko'chirildi va nusxa fayl qayerda.

Agar biror sotuvni to'liq o'qib bo'lmasa, oynada «DIQQAT» bilan soni va summasi yoziladi. Bunday sotuv yarim-yorti ko'chirilmaydi (serverga noto'g'ri summa bo'lib ketmasin) — u nusxa faylda qoladi. Bu holatda nusxa faylni o'chirmang va texnik yordamga murojaat qiling.

Oyna «Tushundim» bosilguncha dastur har ochilganda qayta chiqadi.

Baza qayta-qayta buzilsa. Dastur bir kun (24 soat) ichida bazani ikki marta tiklagan bo'lsa-yu, u yana buzilsa — uchinchi marta o'zi tiklamaydi va «Kompyuterdagi baza qayta-qayta buzilmoqda» oynasini ko'rsatadi. Bu ko'pincha kompyuter diski nosozligini bildiradi. Hech narsa o'chirilmaydi — texnik yordamga murojaat qiling. 24 soat o'tgach dastur yana o'zi urinib ko'radi.

Dastur bazani ocha olmasa-yu, fayl buzilmagan bo'lsa (masalan dastur ikki marta ochilgan yoki diskda joy qolmagan) — hech narsa o'zgartirilmaydi va «Kompyuterdagi bazani ochib bo'lmadi» oynasi chiqadi. Dasturni to'liq yopib, qayta oching. Shu holatda internetsiz sotish ishlamaydi. Ish paytida baza band bo'lsa yoki diskda joy qolmasa, sotuv xatosi ham buni oddiy so'z bilan aytadi (masalan «Kompyuterda joy qolmagan — ma'lumot yozilmadi»).

Dastur papkasidagi fayllarni qo'lda o'chirmang va ko'chirmang — ayniqsa erp_offline.db-wal ni. Oxirgi sotuvlar bir muddat aynan shu faylda turadi: u o'chirilsa yoki buzilsa, o'sha sotuvlar yo'qoladi va ularni odatda qaytarib bo'lmaydi.

Yangilanishdan keyin «N ta yuborilmagan amal topildi»

Dasturning oldingi versiyasi internetsiz bosilgan qaytarish yoki to'lovni «kutib» turardi va u kompyuterda saqlanib qolishi mumkin edi. Yangi versiya bunday amalni o'zi yubormaydi va jimgina ham tashlamaydi: birinchi ochilishda «N ta yuborilmagan amal topildi — tekshirib, qayta kiriting» oynasi chiqadi — har amalning turi (masalan, «Sotuvni qaytarish»), sotuv raqami (chekdagi raqam, masalan «Sotuv #4410»), bo'lsa summasi va qachon bosilgani ko'rsatiladi. Sotuv raqami kompyuterdagi sotuvlar ro'yxatidan olinadi; sotuv u yerda bo'lmasa (masalan, juda eski sotuv), «sotuv raqami topilmadi» deb yoziladi. Xabar kassa dasturi bir necha kundan keyin ochilsa ham chiqadi. Sotuvlar sahifasida shu raqamli sotuvni oching va amal («Qaytarilgan» ustuni, to'lovlar) yozilgan-yozilmaganini tekshiring; yozilmagan bo'lsa qayta kiriting. «Tushundim» dan keyin xabar boshqa chiqmaydi.

Internetsiz smena

Qisqacha javob: do'kon egasi saytda Sozlamalar → «Internetsiz smena» ni yoqsa, kassa dasturi svet yoki internet o'chganda ham smena ochadi va yopadi. Ma'lumot kompyuterda saqlanadi va internet qaytgach serverga yuboriladi — hech narsa yo'qolmaydi.

Sozlama standart holatda o'chiq. Yoqishdan oldin sayt uch bahoni aytadi:

• Internetsiz yopilgan smenada kutilgan summa taxminiy. Kassa faqat shu kompyuterdagi sotuvlarni biladi. Aniq kamomad yoki ortiqcha internet qaytgach hisoblanadi; farq bo'lsa kassa dasturidagi «Smenalar» sahifasida ikkala raqam yonma-yon ko'rinadi.
• Internet yo'q paytda shu kassada boshqa joydan ham smena ochilsa, ikkala smena saqlanadi va kamomadni egasi tasdiqlaydi (pastda «Ziddiyat bo'lsa»).
• 7 kundan ortiq internetsiz qolgan kompyuterda qayta kirish kerak bo'ladi (yuborilmagan sotuvlar o'chmaydi).

Kassa bitta kompyuterga bog'lanmaydi: smenani istalgan kompyuterdagi kassa dasturida ochib-yopish mumkin, internet bo'lsa saytdan ham. Kompyuter almashsa yoki dastur qayta o'rnatilsa hech narsa sozlanmaydi.

Internetsiz ochilgan smenaning ochilish summasi ham taxminiy (kassadagi oxirgi ma'lum qoldiq) — aniqini server internet qaytgach o'zi hisoblaydi. Sozlama o'chiq bo'lsa, dastur smena ochish o'rniga sababini yozadi.

Internetsiz ochilgan smenaning raqami uzun (16 xonali) — shuning uchun u hamma joyda ochilgan vaqti bilan nomlanadi: kassa dasturida, Z-chekda va saytda (smena xulosasi, Xarajatlar ro'yxati) — masalan «Smena 04.10 08:12».

Yuborish tartibi. Internet qaytgach dastur avval smena ochilishini, keyin uning sotuvlarini, oxirida smena yopilishini yuboradi. Shuning uchun server kutilgan summani hamma sotuvlar bilan hisoblaydi.

Ziddiyat bo'lsa. Masalan internet yo'q paytda shu kassada boshqa kompyuterdan yoki saytdan ham smena ochilgan bo'lsa — ikkala smena ham sotuvlari bilan to'liq qabul qilinadi, bittaga qo'shilmaydi. Kassa dasturida smena hali ochiq bo'lsa ogohlantirish chiqadi: o'z smenangizni yoping. Ziddiyat sabablari:

• shu kassada bir vaqtda boshqa smena ham bo'lgan;
• «Internetsiz smena» o'chirilgan;
• smenani ochgan yoki yopgan xodimda bu kassada smena ochish/yopish huquqi yo'q (huquq kassa dasturida kirib turgan xodimdan tekshiriladi);
• kompyuter soati noto'g'ri — smena vaqti shu kassaning oldingi smenasidan yoki kassa yaratilgan kundan oldin. Bunday smena oldingi smena tugagan paytdan ochilgan, internet qaytib serverga yetib kelgan paytda yopilgan deb yoziladi (kassadagi asl vaqt sababda ko'rsatiladi) — kamomad o'tgan yilga yoki o'tgan oyga tushib qolmaydi;
• smena davomida yoki u internetsiz yopilgandan keyin saytdan shu kassadan o'tkazma yoki xarajat yozilgan — server hisoblagan kutilgan summa kassirning sanog'iga mos kelmasligi mumkin.

Kamomad yoki ortiqcha foyda va bosh sahifa hisobotlariga avtomatik yozilmaydi: saytdagi Smenalar sahifasida smena «ZIDDIYAT» belgisi bilan turadi, egasi smena xulosasida sababni o'qib, qatordagi «Tasdiqlash» ni bosgach kamomad smena yopilgan kun bilan hisobotlarda ko'rinadi. Egasiga Telegram va sayt orqali xabar boradi.

Kassadagi pul (kassa qoldig'i) esa sababga qarab:

• vaqt, soat yoki saytdagi harakat sabab bo'lsa — sanoqni smenaning o'z kassiri qilgan, shuning uchun yopilganda kassa qoldig'i sanalgan summaga tenglanadi: keyingi smena yashikdagi pul bilan ochiladi va keyingi kassirga soxta kamomad chiqmaydi. Tasdiq faqat hisobotga yozadi;
• huquq yoki o'chirilgan sozlama sabab bo'lsa — sanoq ishonchsiz, kassa qoldig'i o'zgarmaydi. Tasdiqlasangiz qoldiq ham sanoq bo'yicha tuzatiladi. Agar tasdiqdan oldin shu kassada keyingi smena yopilgan bo'lsa, u shu smenaning qoldig'idan ochilgan va farq o'sha smenaning farqi ichida — tasdiq hech narsa yozmaydi, faqat tekshirilganini belgilaydi (farq ikki marta yozilmaydi). «Keyingi» — kompyuterdagi soat bo'yicha emas, yopilishi serverga keyin yetib kelgan smena: ikki kompyuterning soati turlicha bo'lishi mumkin.

Muhim ogohlantirishlar

Kompyuterni o'chirmang, agar yuborilmagan sotuvlar bo'lsa. Ma'lumot kompyuterda saqlanadi, shuning uchun yo'qolmaydi — lekin server bilan solishtirish uchun dasturni internetli holatda bir marta ochish kerak.

Standart holatda smenani faqat internet bilan yopish mumkin («Internetsiz smena» yoqilmagan bo'lsa — pastda). Internet yo'q paytda yopish tugmasi o'chiq turadi. Yopish oynasi ochiq turganda internet uzilsa, tasdiqlaganingizda xabar chiqadi va smena ochiq qoladi — internet qaytgach qayta tasdiqlang (yopishdan oldin yuborilmagan sotuvlar avval serverga jo'natiladi). Internetsiz oyna soddaroq ko'rinishga tushadi: kutilgan naqd/elektron summa (faqat shu kompyuterdagi sotuvlardan — xarajat va mijozlarning qarz to'lovlarisiz, ya'ni taxminiy) va sanov maydonlari. «Pul harakati» jadvali chiqmaydi — u kassa harakatlari jurnalidan quriladi, jurnal esa serverda. Demak jadval qatorini bosib uni tashkil qilgan yozuvlarni (kimga, qachon, qancha) ko'rish ham faqat internet bilan ishlaydi — tafsilot jadval bilan bitta javobdan keladi. «Smena davri» yozuvi esa internetsiz ham turadi — u kompyuterdagi ochilish va yopilish vaqtidan chiqadi.

Uzoq muddat offline ishlamang. Bir necha kun internetsiz ishlansa, narxlar va yangi tovarlar eskiradi. Kuniga bir marta bo'lsa ham internetga ulaning.

Ikki kassa bir vaqtda offline ishlasa

Har biri o'z ma'lumotini saqlaydi va internet qaytganda ikkalasi ham yuboradi. Sotuvlar birlashtiriladi.

Lekin qoldiq shu vaqt ichida real vaqtda yangilanmaydi — ya'ni ikkala kassa ham «bor» deb ko'rsatgan oxirgi dona tovarni sotib yuborishi mumkin. Ikkala sotuv ham saqlanadi (yuqoriga qarang) va qoldiq nolga tushadi; keyin inventarizatsiya orqali qoldiqni tekshirish kerak.

Xuddi shunday holat mijozning keshbegi va oldindan bergan puli bilan ham bo'ladi: ikkala kassa ham «mijozda 10 000 so'm bor» deb ko'rsatishi mumkin. Ikkalasi ham shu puldan hisobga olsa, internet qaytganda birinchi sotuv to'liq yopiladi, ikkinchisida esa yetmagan qism mijoz qarziga o'tadi. Sotuvning o'zi baribir saqlanadi — yo'qolmaydi. Mijoz kartochkasida qarz ko'rinadi va uni odatdagidek to'lov bilan yopasiz.

Keyingi qadam

• Smenani yopish
• Inventarizatsiya
• Tez-tez uchraydigan muammolar