Xodimlar oyligiga qanday yuritaman?

Har xodimga oylik shartini bir marta belgilaysiz, keyin har oy hisoblanadi. Avans, jarima va to'lov shu yerda yuriladi — alohida daftar tutish kerak emas.

Ikki narsani ajratib oling

Bu bo'limdagi eng muhim tushuncha:

	Ma'nosi
Hisoblangan	Xodim shu oyda qancha ishlab topdi
Berilgan	Siz unga qancha pul berdingiz

Ikkovi bir narsa emas. Misol: oyligi 3 000 000 so'm, 15-sentabrda 1 000 000 avans oldi. 20-sentabrda «Sardorga qancha qarzmiz?» degan savolga javob — 2 000 000. Agar faqat to'lovlarni yozib borsangiz, bu savolga hech qachon javob bo'lmaydi.

Shuning uchun xodim kartochkasida bir necha qator turadi:

Hisoblangan       3 000 000
Ushlab qolingan   −  200 000     (jarima)
Qaytarilgan sotuv −   60 000     (qaytarilgan tovar foizi)
Berilgan          −1 000 000     (avans)
──────────────────────────────
Qoldiq             1 740 000     ← hozir shuncha qarzmiz

1. Oylik shartini belgilash

Xodim qatoridagi «Oylik qoidasi» tugmasidan (yoki sahifa tepasidagi «Oylik belgilash» dan) uch xil shart tanlanadi:

• Qat'iy oylik — har oy bir xil summa.
• Kunlik — bir kunga qancha, va oyda necha kun ishlagani.
• Sotuvdan foiz — o'zi sotgan tovarlar summasidan foiz.

Bir xodimda bir nechta shart bo'lishi mumkin va ular qo'shiladi. Eng keng tarqalgan sxema shu: qat'iy oylik + sotuvdan foiz. Masalan 2 000 000 so'm oylik va sotuvining 3 foizi.

Foiz nimadan hisoblanadi

Sotuvchi sotgan tovar summasidan, foydadan emas. Sabab oddiy: sotuvchi tannarxni ko'rmaydi, ya'ni foydadan foiz uni o'zi tekshira olmaydigan raqamga bog'lardi.

Bo'lib to'lash ustamasi bu summaga kirmaydi. Muddat uchun olingan pulni xodim yaratmaydi — u do'konning puli. Aks holda bir xil tovarni bo'lib to'lashga sotgan xodim naqdga sotganidan ko'proq olardi va bu sotuvchini mijozni bo'lib to'lashga og'dirishga undardi.

Hisoblash oynasida raqam qayerdan chiqqani yozib qo'yiladi:

Tovar summasi 1 800 000 so'm × 4%
Bo'lib to'lash ustamasi 700 000 so'm hisobga olinmadi

Ikkinchi qator ustama bo'lgan sotuv bo'lsagina chiqadi. Ustamasiz do'konda u umuman ko'rinmaydi.

«Xodimlar bo'yicha sotuv» hisobotidagi raqam kattaroq bo'lishi mumkin

Hisobot aylanmani ko'rsatadi — mijoz to'laydigan to'liq summa, ustamasi bilan. Oylik esa tovar summasidan hisoblanadi. Ikkalasining farqi aynan bo'lib to'lash ustamasiga teng — hisoblash oynasidagi «hisobga olinmadi» qatori shu farqni aytadi.

Qolgan hammasi bir xil: ikkala ekran bitta manbadan oladi — o'sha sotuvlar, bir xil davr, qaytarilgan tovar ikkalasidan ham chiqarilgan. Bo'lib to'lashga sotmaydigan do'konda ikki raqam bir xil bo'ladi.

2. Oylikni hisoblash

Oy oxirida sahifa tepasidagi «Davr uchun hisoblash» tugmasi shartga qarab summani chiqaradi va yozib qo'yadi.

Oyna Davr dan boshlanadi. U joriy oyning 1-sanasidan oy oxirigacha ochiladi — odatda tegish shart emas. Yonida ikkita tayyor tugma bor: Shu oy (1-sanadan bugungacha) va O'tgan oy (butun o'tgan oy). Boshqa davr kerak bo'lsa davr tugmasini bosasiz, kalendarda boshlanish kunini, keyin tugash kunini bosasiz.

Sanani qo'lda terish kerak emas — kun bosiladi (klaviatura bilan ishlaganda o'q tugmalari kunni, PageUp/PageDown oyni suradi). Joriy oy oxiridan keyingi kunlar o'chiq turadi: kelasi oy uchun oldindan hisoblab bo'lmaydi.

Hisoblash ikki qadamda bo'ladi:

1. «Hisoblab ko'rish» — jadval chiqadi: kim, qaysi shart bo'yicha va qancha. Bu bosqichda hech nima saqlanmaydi.
2. «Tasdiqlash» — hisob yoziladi.

Davrni o'zgartirsangiz qayta hisoblang

Davrni almashtirsangiz ekrandagi jadval tozalanadi va «Tasdiqlash» o'chib turadi — qaytadan «Hisoblab ko'rish» bosasiz. Ataylab shunday: ilgari ekranda eski davrning jadvali qolib turardi, «Tasdiqlash» esa yangi davr bo'yicha yozardi.

Bir davr uchun ikki marta hisoblanmaydi: allaqachon hisoblangan xodim jadvalda «allaqachon hisoblangan» belgisi bilan xira ko'rinadi va unga yangi qator yozilmaydi.

Hisoblangan summa keyin o'zgarmaydi. Ya'ni noyabrda foizni 3% dan 5% ga ko'tarsangiz, oktyabr hisobi joyida qoladi. Bu ataylab: o'tgan oyning hisobi qayta hisoblanib tursa, xodim bilan hisob-kitob hech qachon yopilmaydi.

3. Qaytarilgan sotuv foizi qanday qaytariladi

Sotuvdan foiz oladigan xodimda vaqti-vaqti bilan shunday bo'ladi:

Sardor sentabrda 5 000 000 so'mlik tovar sotdi, 3 foizdan 150 000 so'm oldi. Oktabrda mijoz kelib, 2 000 000 so'mlik qismini qaytardi.

Sentabr hisobi yopilgan — u qayta hisoblanmaydi (yuqoridagi qoida). Shuning uchun o'sha 2 000 000 dan olingan 60 000 so'm foiz oktabr oyligidan qaytariladi. Oktabrni hisoblaganingizda bu alohida qator bo'lib chiqadi:

Qaytarilgan sotuvlar uchun ushlab qolinadi
Sardor   Sentabr sotuvi qaytarildi — 2 000 000 × 3%      − 60 000

To'rt narsani bilib qo'ying:

• Bu jarima emas. Ro'yxatda ham alohida «Qaytarilgan sotuv» ustunida turadi, «Jarima» ustunida emas. Xodim qoidabuzarlik qilgani yo'q — tovarni mijoz qaytargan.
• Foiz o'sha paytdagi foiz. Sentabrda 3% bo'lgan bo'lsa, keyin uni 5% ga ko'targaningiz bu qatorga ta'sir qilmaydi.
• Bir qaytarish bir marta. «Tasdiqlash»ni necha marta bossangiz ham, bir qaytarish uchun ikkinchi qator yozilmaydi.
• Bu yerda ham faqat tovar summasi. Qaytarilgan tovarga to'g'ri keladigan bo'lib to'lash ustamasi mijozning qarzidan alohida yechiladi va xodimning oyligiga tegmaydi — xodim undan foiz olmagan edi.

Yozilishidan oldin ko'rasiz. «Hisoblab ko'rish» bosilganda bu qatorlar kim, qaysi qaytarish va qancha ekani bilan alohida ro'yxatda chiqadi. Yozish faqat «Tasdiqlash»dan keyin bo'ladi.

Qaytarishning o'zini bekor qilsangiz (tovar do'konga qaytmadi, xato yozilgan ekan), ushlab qolingan pul avtomatik xodimga qaytadi — qo'lda hech narsa qilish kerak emas.

Kimga tegishli

Faqat sotuvdan foiz shartiga. Qat'iy oylik va kunlik oylik qaytarishdan ta'sirlanmaydi — ularda sotuvga bog'liq foiz to'lanmagan.

4. Avans va jarima

• Avans — oy o'rtasida berilgan pul. U oddiy to'lov, faqat yorlig'i boshqacha; oy oxirida qoldiqdan chiqib ketadi.
• Jarima yoki ushlab qolish — kamomad, kechikish va shunga o'xshash. Bu to'lov emas: kassadan pul chiqmaydi, faqat qarz kamayadi.

Jarima xodim qatoridagi «Jarima yoki qo'shimcha» tugmasidan yoziladi — o'sha oynada «Qo'shimcha (oshiradi)» ham bor, mukofot uchun. Avans esa «Pul berish» oynasida to'lov turi qilib tanlanadi.

5. To'lash

«Pul berish» tugmasi pulni kassadan chiqaradi. Shu bitta amal bilan:

• kassa qoldig'i kamayadi;
• Xarajatlar bo'limida «Ish haqi» turkumida ko'rinadi;
• foyda hisobotiga tushadi.

Xarajatlar ro'yxatida, kassa tarixida, smena xulosasida va bosh daftarda bu yozuvning tavsifi — faqat «Oylik to'lovi» yoki «Avans», ismsiz. Kimga berilgani (ismi va izohingiz) alohida ko'rsatiladi: xarajatlar ro'yxatida tavsif ostida va kassa harakati oynasida «Kimga» qatorida — faqat do'kon egasiga, «Barcha xodimlarning oyligini ko'rish» ruxsati bor xodimga va pulni olgan xodimning o'ziga. Xarajat yoki kassa ruxsati bor boshqa xodimlar (masalan kassir, menejer) faqat «Ish haqi» uchun qancha pul chiqqanini ko'radi — kimning oyligi ekanini emas. Ism bo'yicha qidiruv ham ularga bu yozuvni topib bermaydi.

Bu xarajatni Xarajatlar bo'limida tahrirlab bo'lmaydi (qalam tugmasi o'chiq). Xato bo'lsa to'lovni shu Oylik bo'limida bekor qiling va qaytadan kiriting. Bekor qilinganda kassa tarixidagi yozuvlar ham ismsiz qoladi.

Eski yozuvlar. Bu tartibdan oldin kiritilgan to'lovlarda xodim ismi yozuv matnining o'zida saqlangan («Oylik: xodim ismi»). Xarajatlar ro'yxati, kassa tarixi va smena xulosasida ruxsati yo'q xodim uni baribir ko'rmaydi. Lekin Moliya bo'limidagi yozuvlar tavsifida va foyda hisobotining tafsilotida eski yozuvdagi ism o'sha bo'limlarni ko'rish ruxsati bor xodimga ko'rinishi mumkin. Eski yozuvlar o'zgartirilmaydi — ular hozircha shu holicha qoladi.

Ya'ni oylik alohida daftar emas — u do'konning umumiy pul hisobining bir qismi. Shuning uchun xarajatlar va oylik hech qachon bir-biriga zid raqam bermaydi.

Sana qaysi kunga yoziladi

«Pul berish» va «Jarima yoki qo'shimcha» oynalarida Sana maydoni turadi va u do'konning bugungi kuni bilan ochiladi. Bosilsa o'sha kalendar chiqadi: Bugun, Kecha yoki istalgan kun; qo'lda terish shart emas.

Ilgari bu sana kompyuterning jahon vaqtidan olinardi va tunda — soat 00:00 bilan 05:00 orasida — yozilgan to'lov yoki jarima kechagi kunga tushib ketardi. Endi bunday emas.

Xato to'lovni o'chirib bo'lmaydi — u bekor qilinadi. Xarajatlar bo'limidan bekor qilsangiz pul kassaga qaytadi va xodimning qoldig'i o'zi tiklanadi.

6. Ro'yxatni saralash va faylga chiqarish

Ro'yxat do'kondagi boshqa jadvallar bilan bir xil ishlaydi:

• Qidiruv — xodim ismi bo'yicha.
• Ustun sarlavhasi bosilsa saralaydi (masalan «Qolgan» bo'yicha — eng ko'p qarzdorlar yuqorida).
• Sarlavhadagi belgi ustunga shart qo'yadi: «Qolgan 1 000 000 dan ko'p» yoki «Jarima 0 dan katta».
• «Ustunlar» — keraksiz ustunni yashirasiz, tartibini o'zgartirasiz.
• «Yuklab olish» — ro'yxatni Excel yoki A4 PDF ga chiqaradi.

Tepadagi uchta karta (Hisoblangan / Berilgan / Qolgan qarz) qo'ygan shartingizga moslashadi: ro'yxatni filtrlasangiz, kartalar ham qolgan xodimlar bo'yicha qayta hisoblanadi. Ular ekranda ko'rinib turgan qatorlarni emas, shartga mos butun ro'yxatni sanaydi — sahifalab yuklansa ham raqam to'liq bo'ladi.

Fayl ham shu shartga bo'ysunadi: qanday ro'yxat ko'rinayotgan bo'lsa, faylda ham o'sha qatorlar bo'ladi. Xodim o'zi yuklab olsa, faylda faqat o'zining qatori bo'ladi.

Kim ko'radi

Oylik — maxfiy ma'lumot:

• Do'kon egasi va administrator — hammasini ko'radi va o'zgartiradi.
• Xodim — faqat o'zining oyligini ko'radi, boshqalarnikini ko'rmaydi va hech kimga (o'ziga ham) to'lov qila olmaydi.
• «Barcha xodimlarning oyligini ko'rish» ruxsati bor xodim — shu do'kon xodimlarining oyligini ko'radi (o'zgartira olmaydi). Ruxsat har filialda alohida: bir filialda berilgan ruxsat boshqa filialdagi hamkasblarning oyligini ochmaydi.

Bo'lim menyuda ko'rinmasa — sizda ruxsat yo'q; do'kon egasi Sozlamalar → Xodimlar dan beradi.

Bilib qo'ying

• Kunlik shartda ishlangan kunni o'zingiz kiritasiz. Dasturda davomat moduli yo'q. Uni kassa smenasidan olish mumkin edi, lekin smena faqat kassirni biladi — yuk tashuvchi yoki farroshda kun jimgina 0 bo'lib, oylik to'lanmay qolardi. Kun butun son: «1,5» yozilsa katak qizil bo'lib «Faqat butun son: 1 yoki 2» deydi va hisobga avvalgi kun olinadi (15 kun bo'lib qolmaydi); katak tuzatilmaguncha «Hisoblab ko'rish» va «Tasdiqlash» o'chiq.
• To'lov naqd hisoblanadi. Boshqa usul kerak bo'lsa, xarajatni Xarajatlar bo'limidan qo'lda kiriting.
• Oylik har do'kon uchun alohida yuriladi.

Keyingi qadam

• Xarajatlar
• Xodim qo'shish va huquqlar