Xodimlar oyligiga qanday yuritaman?

Har xodimga oylik shartini bir marta belgilaysiz, keyin har oy hisoblanadi. Avans, jarima va to'lov shu yerda yuriladi — alohida daftar tutish kerak emas.

Ikki narsani ajratib oling

Bu bo'limdagi eng muhim tushuncha:

	Ma'nosi
Hisoblangan	Xodim shu oyda qancha ishlab topdi
Berilgan	Siz unga qancha pul berdingiz

Ikkovi bir narsa emas. Misol: oyligi 3 000 000 so'm, 15-sentabrda 1 000 000 avans oldi. 20-sentabrda «Sardorga qancha qarzmiz?» degan savolga javob — 2 000 000. Agar faqat to'lovlarni yozib borsangiz, bu savolga hech qachon javob bo'lmaydi.

Shuning uchun xodim kartochkasida bir necha qator turadi:

Hisoblangan       3 000 000
Ushlab qolingan   −  200 000     (jarima)
Qaytarilgan sotuv −   60 000     (qaytarilgan tovar foizi)
Berilgan          −1 000 000     (avans)
──────────────────────────────
Qoldiq             1 740 000     ← hozir shuncha qarzmiz

1. Oylik shartini belgilash

Xodim yonidagi «Oylik belgilash» dan uch xil shart tanlanadi:

• Qat'iy oylik — har oy bir xil summa.
• Kunlik — bir kunga qancha, va oyda necha kun ishlagani.
• Sotuvdan foiz — o'zi sotgan tovarlar summasidan foiz.

Bir xodimda bir nechta shart bo'lishi mumkin va ular qo'shiladi. Eng keng tarqalgan sxema shu: qat'iy oylik + sotuvdan foiz. Masalan 2 000 000 so'm oylik va sotuvining 3 foizi.

Foiz nimadan hisoblanadi

Sotuvchi sotgan summadan, foydadan emas. Sabab oddiy: sotuvchi tannarxni ko'rmaydi, ya'ni foydadan foiz uni o'zi tekshira olmaydigan raqamga bog'lardi. Bu raqam «Xodimlar bo'yicha sotuv» hisobotidagi son bilan aynan bir xil — ular bitta manbadan oladi.

2. Oylikni hisoblash

Oy oxirida «Hisoblash» tugmasi shartga qarab summani chiqaradi va yozib qo'yadi.

Hisoblangan summa keyin o'zgarmaydi. Ya'ni noyabrda foizni 3% dan 5% ga ko'tarsangiz, oktyabr hisobi joyida qoladi. Bu ataylab: o'tgan oyning hisobi qayta hisoblanib tursa, xodim bilan hisob-kitob hech qachon yopilmaydi.

3. Qaytarilgan sotuv foizi qanday qaytariladi

Sotuvdan foiz oladigan xodimda vaqti-vaqti bilan shunday bo'ladi:

Sardor sentabrda 5 000 000 so'mlik tovar sotdi, 3 foizdan 150 000 so'm oldi. Oktabrda mijoz kelib, 2 000 000 so'mlik qismini qaytardi.

Sentabr hisobi yopilgan — u qayta hisoblanmaydi (yuqoridagi qoida). Shuning uchun o'sha 2 000 000 dan olingan 60 000 so'm foiz oktabr oyligidan qaytariladi. Oktabrni hisoblaganingizda bu alohida qator bo'lib chiqadi:

Qaytarilgan sotuvlar uchun ushlab qolinadi
Sardor   Sentabr sotuvi qaytarildi — 2 000 000 × 3%      − 60 000

Uch narsani bilib qo'ying:

• Bu jarima emas. Ro'yxatda ham alohida «Qaytarilgan sotuv» ustunida turadi, «Jarima» ustunida emas. Xodim qoidabuzarlik qilgani yo'q — tovarni mijoz qaytargan.
• Foiz o'sha paytdagi foiz. Sentabrda 3% bo'lgan bo'lsa, keyin uni 5% ga ko'targaningiz bu qatorga ta'sir qilmaydi.
• Bir qaytarish bir marta. «Hisoblash»ni necha marta bossangiz ham, bir qaytarish uchun ikkinchi qator yozilmaydi.

Yozilishidan oldin ko'rasiz. «Hisoblab ko'rish» bosilganda bu qatorlar kim, qaysi qaytarish va qancha ekani bilan alohida ro'yxatda chiqadi. Yozish faqat «Tasdiqlash»dan keyin bo'ladi.

Qaytarishning o'zini bekor qilsangiz (tovar do'konga qaytmadi, xato yozilgan ekan), ushlab qolingan pul avtomatik xodimga qaytadi — qo'lda hech narsa qilish kerak emas.

Kimga tegishli

Faqat sotuvdan foiz shartiga. Qat'iy oylik va kunlik oylik qaytarishdan ta'sirlanmaydi — ularda sotuvga bog'liq foiz to'lanmagan.

4. Avans va jarima

• Avans — oy o'rtasida berilgan pul. U oddiy to'lov, faqat yorlig'i boshqacha; oy oxirida qoldiqdan chiqib ketadi.
• Jarima yoki ushlab qolish — kamomad, kechikish va shunga o'xshash. Bu to'lov emas: kassadan pul chiqmaydi, faqat qarz kamayadi.

5. To'lash

«Berish» tugmasi pulni kassadan chiqaradi. Shu bitta amal bilan:

• kassa qoldig'i kamayadi;
• Xarajatlar bo'limida «Ish haqi» turkumida ko'rinadi;
• foyda hisobotiga tushadi.

Ya'ni oylik alohida daftar emas — u do'konning umumiy pul hisobining bir qismi. Shuning uchun xarajatlar va oylik hech qachon bir-biriga zid raqam bermaydi.

Xato to'lovni o'chirib bo'lmaydi — u bekor qilinadi. Xarajatlar bo'limidan bekor qilsangiz pul kassaga qaytadi va xodimning qoldig'i o'zi tiklanadi.

6. Ro'yxatni saralash va faylga chiqarish

Ro'yxat do'kondagi boshqa jadvallar bilan bir xil ishlaydi:

• Qidiruv — xodim ismi bo'yicha.
• Ustun sarlavhasi bosilsa saralaydi (masalan «Qolgan» bo'yicha — eng ko'p qarzdorlar yuqorida).
• Sarlavhadagi belgi ustunga shart qo'yadi: «Qolgan 1 000 000 dan ko'p» yoki «Jarima 0 dan katta».
• «Ustunlar» — keraksiz ustunni yashirasiz, tartibini o'zgartirasiz.
• «Yuklab olish» — ro'yxatni Excel yoki A4 PDF ga chiqaradi.

Tepadagi uchta karta (Hisoblangan / Berilgan / Qolgan qarz) qo'ygan shartingizga moslashadi: ro'yxatni filtrlasangiz, kartalar ham qolgan xodimlar bo'yicha qayta hisoblanadi. Ular ekranda ko'rinib turgan qatorlarni emas, shartga mos butun ro'yxatni sanaydi — sahifalab yuklansa ham raqam to'liq bo'ladi.

Fayl ham shu shartga bo'ysunadi: qanday ro'yxat ko'rinayotgan bo'lsa, faylda ham o'sha qatorlar bo'ladi. Xodim o'zi yuklab olsa, faylda faqat o'zining qatori bo'ladi.

Kim ko'radi

Oylik — maxfiy ma'lumot:

• Do'kon egasi va administrator — hammasini ko'radi va o'zgartiradi.
• Xodim — faqat o'zining oyligini ko'radi, boshqalarnikini ko'rmaydi va hech kimga (o'ziga ham) to'lov qila olmaydi.

Bo'lim menyuda ko'rinmasa — sizda ruxsat yo'q; do'kon egasi Sozlamalar → Xodimlar dan beradi.

Bilib qo'ying

• Kunlik shartda ishlangan kunni o'zingiz kiritasiz. Dasturda davomat moduli yo'q. Uni kassa smenasidan olish mumkin edi, lekin smena faqat kassirni biladi — yuk tashuvchi yoki farroshda kun jimgina 0 bo'lib, oylik to'lanmay qolardi.
• To'lov naqd hisoblanadi. Boshqa usul kerak bo'lsa, xarajatni Xarajatlar bo'limidan qo'lda kiriting.
• Oylik har do'kon uchun alohida yuriladi.

Keyingi qadam

• Xarajatlar
• Xodim qo'shish va huquqlar