Tungi rejim
Xato chek chiqardim — nima qilaman?
Qisqacha javob: Sotuvlar ro'yxatidan kerakli chekni toping va uni bekor qiling. Tovar omborga qaytadi, pul kassadan chiqariladi, foyda hisobidan chiqariladi.
Kim bekor qila oladi. Smena hali ochiq bo'lsa — kassirning o'zi bekor qiladi, ya'ni xatoni o'sha zahoti tuzatadi. Smena yopilgandan keyin buni faqat rahbar (do'kon egasi yoki admin) va faqat o'sha kuni qila oladi. Har ikki holatda ham xodimda «Sotuvlar — Tahrirlash / Qaytarish» ruxsati bo'lishi kerak, aks holda tugma o'chiq turadi.
Qachon bekor qilinadi
Bekor qilish — sotuv umuman bo'lmasligi kerak edi degani:
- xato tovar urilgan;
- ikki marta chek chiqib ketgan;
- mijoz to'lamasdan ketgan;
- summa noto'g'ri kiritilgan.
Agar mijoz tovarni sotib olib, keyin qaytarib kelsa — bu boshqa holat, u uchun tovarni qaytarish ishlatiladi.
Qayerdan bajariladi
Bekor qilish kassa dasturida, brauzerdagi kassada (pos.topsavdo.uz) va saytda bor. Brauzerdagi kassada yo'l shunday: kassa ekranining tepasidagi «Sotuvlar» tugmasi → chekni toping → «Xatoni bekor qilish». Tugma smena yopiq bo'lganda ham ishlaydi.
Ikki tafsilot: ro'yxat serverdan keladi, ya'ni internetsiz ochilmaydi; va quyidagi «butunlay o'chirish» faqat saytda — kassalarda u yo'q, chunki kassirning ishi emas.
Qadamlar
- Sotuvlar ro'yxatini oching.
- Kerakli chekni toping (vaqti va summasi bo'yicha).
- Chekni oching va bekor qilish amalini tanlang.
- Sababini yozing.
- Tasdiqlang.
Bekor qilinganda nima bo'ladi
| Nima | Natija |
|---|---|
| Tovar | Omborga qaytadi — qoldiq tiklanadi |
| Pul | Kassadan chiqariladi |
| Foyda | Sotuv foydadan chiqariladi — chekning «Sof foyda» si 0 bo'ladi (ro'yxatda, sotuv sahifasida va faylda) |
| Chek | Yo'q qilinmaydi, «bekor qilingan» deb belgilanadi |
| Qarz | 0 — ro'yxatdagi «Qarz» ustunida «—», sotuv sahifasida, A4 hujjatda va faylda ham. Qarz bo'yicha filtr (masalan «Qarz ≥ 1») bekor qilingan chekni ko'rsatmaydi |
| Hisobotlar | Bekor qilingan sotuv hisobotlarga kirmaydi |
| Sotuvlar ro'yxati | Chek ro'yxatda «Bekor qilingan» holati bilan qoladi, lekin ro'yxat ostidagi jamiga kirmaydi |
Chek o'chirilmaydi, faqat bekor qilingan deb belgilanadi — shuning uchun kim, qachon va nima uchun bekor qilgani tarixda qoladi.
Summa va «To'langan» o'zgarmaydi — ular tarix uchun o'sha-o'sha turadi. Qarz esa 0: bekor qilishda u mijoz hisobidan allaqachon qaytarilgan. Shu sababli bekor qilingan chekka to'lov qo'shib bo'lmaydi — dastur «Bu sotuv bekor qilingan — unga to'lov qo'shib bo'lmaydi» deb to'xtatadi, saytdagi va kassa dasturidagi sotuv sahifasida esa «To'lov qo'shish» tugmasi umuman chiqmaydi. Mijoz kartochkasidagi umumiy to'lov ham bekor qilingan chekni o'tkazib yuboradi va pulni haqiqiy qarzli chekka yozadi.
Chekni qayta chiqarsangiz, «SAVDO CHEKI» ostida «BEKOR QILINGAN» degan belgi chiqadi, «Qarz: 0 so'm». Bo'lib to'lash chekida «Ustama» qatori qoladi (JAMI uning ichida), to'lov grafigi esa chiqmaydi — shartnoma bekor qilingan. Chek kassa dasturidan ham, saytdan ham bir xil chiqadi.
Xaridlar ham shunday: bekor qilingan xaridning «Qarz» ustunida «—», xarid sahifasidagi «Qoldiq» — 0. Batafsil: Tovar qabul qilish.
Sotuvlar ro'yxati ostidagi jamiga kiradimi?
Yo'q. Saytdagi Sotuvlar ro'yxatida bekor qilingan chek «Bekor qilingan» holati bilan ko'rinib turadi, lekin ustun ostidagi hisobga («Hisoblash» → Yig'indi, O'rtacha, Eng kichigi, Eng kattasi) qo'shilmaydi. To'liq qaytarilgan chek ham qo'shilmaydi. Qisman qaytarilgan chek esa qaytarishdan keyin qolgan summasi bilan kiradi — u haqiqiy sotuv.
Shuning uchun ro'yxat ostidagi jami Sotuv hisobotidagi tushum bilan va AI yordamchi aytgan cheklar jami bilan bir xil chiqadi. Ro'yxatdagi qatorlarni o'zingiz qo'shib chiqsangiz raqam kattaroq bo'ladi — farqi aynan bekor qilingan va to'liq qaytarilgan cheklar.
Nima chiqarib qo'yilgani jami ostida alohida qatorda yoziladi, masalan:
Jamiga kirmagan: Bekor qilingan: 3 ta — 2 331 000 · To'liq qaytarilgan: 2 ta
To'liq qaytarilgan chekning summasi qaytarishdan keyin odatda 0 bo'ladi, shuning uchun uning yonida faqat soni turadi.
Faqat bekor qilingan cheklar qancha bo'lganini ko'rmoqchiman. Holat ustuni sarlavhasidagi filtrdan «Bekor qilingan» ni tanlang. Holat tanlanganda jami aynan tanlangan holatdagi cheklar bo'yicha hisoblanadi — ya'ni bekor qilinganlar summasi chiqadi. Filtrni olib tashlasangiz, jami yana tushum qoidasiga qaytadi.
Boshqa ro'yxatlarda ham qoida bir xil: Buyurtmalar jamiga bekor qilingan va rad etilgan buyurtmalar kirmaydi (ikkalasi alohida yoziladi), Xaridlar va Yetkazib beruvchiga qaytarish jamiga — bekor qilinganlari. Hali bajarilmagan (kutilayotgan, tasdiqlangan) buyurtmalar jamida qoladi.
Chekda to'plam bo'lsa, bekor qilishda uning sotuv paytidagi tarkibi omborga qaytariladi. Keyin to'plam tarkibi o'zgargan bo'lsa ham eski chekdagi komponentlar to'g'ri tiklanadi.
Bugungi xatoni butunlay o'chirish
Kassir noto'g'ri chekni o'tkazib yuborib, darhol payqasa — uni bekor qilish o'rniga butunlay o'chirish mumkin. Shunda ro'yxatda «bekor qilingan» yozuv qolmaydi va kun oxirida chalkashlik bo'lmaydi.
Buning uchun hamma shart bajarilishi kerak:
| Shart | Nima uchun |
|---|---|
| Smena hali ochiq | Z-hisobot chiqarilmagan, kun yakuni e'lon qilinmagan |
| Chek shu smenada yaratilgan | Boshqa smenaning yakuni o'zgarmasin |
| Bugungi kun | Kechagi kun hisobotga tushib bo'lgan |
| Tovar qaytarilmagan | Qaytarish alohida hujjat, u yetim qolmasin |
| Buyurtmadan yaratilmagan | B2B zanjiri buzilmasin |
| Rahbar (yoki admin) bajaradi | Kassir ishi emas |
Bu shartlardan biri bajarilmasa — chek o'chmaydi, faqat bekor qilinadi.
Ma'lumot yo'qolmaydi. O'chirishdan oldin chekning to'liq nusxasi (qatorlar, to'lovlar, qaysi partiyadan sotilgani) sabab bilan birga qayd etib qolinadi. Ya'ni tekshiruv izi kamaymaydi — ko'payadi.
Buyurtmadan chiqqan chekni bekor qilsam — buyurtma nima bo'ladi?
Chek buyurtmani bajarish natijasida chiqqan bo'lsa, bekor qilish oynasi qo'shimcha savol beradi: buyurtma qayta ochilsinmi yoki yopilsinmi.
| Tanlov | Buyurtma holati | Qachon kerak |
|---|---|---|
| Qayta ochilsin | «Tasdiqlangan» ga qaytadi | Chek xato chiqqan — buyurtmani tuzatib qaytadan bajarasiz |
| Yopilsin | «Rad etilgan» bo'ladi | Mijoz buyurtmadan voz kechdi |
Dastur o'zi taxmin qilmaydi — javobsiz bekor qilmaydi, chunki ikkala holat ham kundalik: xato bosilgan chekda buyurtma tirik qolishi kerak, mijoz voz kechganda esa yopilishi.
Savol ikki joyda bir xil: chekni sotuvlar ro'yxatidan bekor qilsangiz ham, buyurtma sahifasidagi «Rad etish» tugmasidan bekor qilsangiz ham — o'sha savol, o'sha natija.
«Qayta ochilsin» ni tanlaganingizda tovar omborga qaytadi, mijoz qarzi sotuvgacha bo'lgan holatga tiklanadi va buyurtmani tahrirlab (miqdor, narx, satr qo'shish) qaytadan bajarish mumkin bo'ladi.
Ikkala tanlovda ham xaridorga xabar boradi — «Buyurtma #… qayta ochildi» yoki «Buyurtma #… rad etildi» (yozgan sababingiz bilan). Sabab faqat «Yopilsin» da yuboriladi — shu tanlovda sabab maydoni ostida «Sabab xaridorga ham yuboriladi» eslatmasi chiqadi. «Qayta ochilsin» xabari sababsiz ketadi. Do'konlararo buyurtmada xabar xaridor do'kon egasiga keladi, ochiq bozor xaridoriga — bozor ilovasidagi qo'ng'iroqchaga, mijozga esa do'koningizning Telegram boti orqali (mijoz botga ulangan bo'lsa): Mijozlar uchun Telegram bot.
Do'konlararo (B2B) buyurtmada bitta cheklov bor. Xaridor do'konda shu buyurtma bo'yicha xarid hujjati ochiq bo'lsa, buyurtma qayta ochilmaydi: qayta bajarilganda u yerda ikkinchi xarid ochilib, qarz ikki baravar bo'lib ko'rinardi. Bunday holatda avval xaridorning xaridi bekor qilinadi yoki buyurtma «Yopilsin» bilan yakunlanadi.
Chekdan tovar qaytarilgan bo'lsa, buyurtma qayta ochilmaydi. Mijoz tovarning bir qismini (yoki hammasini) qaytargan chekni bekor qilib bo'lmaydi — sotuv sahifasida «Xatoni bekor qilish», buyurtma sahifasida «Rad etish» tugmasi chiqmaydi. Sababi: qaytgan tovar omborga allaqachon tushgan va boshqaga sotilgan yoki boshqa buyurtmaga band qilingan bo'lishi mumkin. Buyurtma qayta ochilsa, u to'liq miqdorni band qilardi, omborga esa faqat qaytarilmagan qismi qaytardi — band ombordagidan oshib, buyurtma to'liq bajarilmay qolardi. Buyurtmani qaytadan bajarish kerak bo'lsa — yangi buyurtma yozing.
Qarzga sotilgan chek bekor qilinsa
Agar sotuv qarzga bo'lgan bo'lsa, bekor qilinganda mijozning qarzi ham kamayadi. Kassaga tegilmaydi, chunki pul dastlab kassaga tushmagan edi.
Mijoz kartochkasidagi «Oldi-berdi tarixi» da sotuv qatori o'chmaydi — u «Bekor qilingan» belgisi bilan qoladi, ustida esa alohida «Bekor qilindi: sotuv #…» qatori chiqadi va qarzni teskari qaytaradi. Qoldiq ustuni har qatorda to'g'ri turadi. Batafsil: Bekor qilingan chek tarixda.
Sotuv bo'lib to'lashga (nasiyaga) rasmiylashtirilgan bo'lsa, uning grafigi ham «Bekor qilingan» holatiga o'tadi va mijoz kartochkasidagi ochiq shartnomalar orasidan tushadi. Qarz, kassa va hisob-kitob birga qaytariladi — alohida bekor qilinadigan ikkinchi hujjat yo'q. Batafsil: Nasiya — bo'lib to'lash.
Sotuv qarzidan kechilgan bo'lsa (to'liq yoki qisman), uni bekor qilib bo'lmaydi — tizim to'xtatadi va sababini aytadi. Avval mijoz kartochkasidagi tarixdan kechishni bekor qiling, keyin chekni. Batafsil: Qarzdan kechish.
Tez-tez uchraydigan savollar
Kechagi chekni bekor qilsam bo'ladimi? Odatda yo'q — tizim «Faqat bugungi sotuvni bekor qilish mumkin» deb to'xtatadi, chunki kechagi kun kunlik hisobotga tushib bo'lgan. Eski sotuv uchun tovarni qaytarish hujjatidan foydalaning. Yagona istisno — smena tunda ochiq qolgan bo'lsa: o'sha sotuv hali ochiq smenada turgani uchun bekor qilinadi. Xulosa: xatoni o'sha kunning o'zida tuzating.
Bekor qilingan chekni qaytarib bo'ladimi? Yo'q. Undan tovar qaytarish ham qilib bo'lmaydi — dastur «Bu sotuv bekor qilingan» deb ogohlantiradi. Kerak bo'lsa sotuvni qaytadan kiriting.
Mijoz tovarning bir qismini qaytardi — endi chekni bekor qilib, buyurtmani qayta ochsam bo'ladimi? Yo'q. Qaytarish bo'lgan chek bekor qilinmaydi, demak undan chiqqan buyurtma ham qayta ochilmaydi. Aks holda buyurtma omborga qaytmagan tovarni ham band qilib qo'yardi. Mijoz qolgan tovardan ham voz kechsa — uni ham qaytaring; buyurtmani qaytadan bajarish kerak bo'lsa — yangi buyurtma yozing.
Qaytarishning o'zi xato bo'lsa (mijoz aslida hech narsa qaytarmagan), do'kon egasi avval uni bekor qiladi — Xato qaytarish rasmiylashtirdim. Chekda boshqa qaytarish qolmasa, u yana «Tugallangan» bo'ladi va odatdagi shartlar bilan bekor qilinadi.
Kassir bekor qila olmayapti. Uch sababdan biri: smena allaqachon yopilgan (unda faqat rahbar bekor qiladi), xodimda «Sotuvlar — Tahrirlash / Qaytarish» ruxsati yo'q (ruxsatni Sozlamalar → Xodimlar dan berasiz), yoki chekdan tovar qaytarilgan — bunday chekda bekor qilish tugmasi umuman chiqmaydi.