Tungi rejim
Foyda qanday hisoblanadi?
Qisqacha javob:
Yalpi foyda = Tovar tushumi − Sotilgan tovarlar tannarxi
Sof foyda = Yalpi foyda + Bo'lib to'lash ustamasi − Xarajatlar − Keshbek − Zararlar
Bu son hamma joyda bir xil: Foyda-zarar hisobotidagi «Sof foyda», bosh sahifadagi «Sof foyda» katagi, Telegram botdagi kunlik «📈 Sof foyda» va filiallar solishtirmasidagi har filialning **«Sof foyda»**si — o'sha davr uchun bitta hisobdan olinadi. Bitta sotuvning «Sof foyda»si boshqa narsa — pastda: Qaysi sotuvdan qancha foyda qoldi.
Oddiy sotuvda tovar tushumi sotuv summasining o'zi bo'ladi va ustama qatori umuman chizilmaydi. Ustama faqat bo'lib to'lashga sotilganda paydo bo'ladi — pastdagi «Nasiya ustamasi» bo'limiga qarang.
Har bir qism nimani bildiradi
Sotuv summasi — chegirmalar hisobga olingan holda mijoz to'lagan (yoki to'lashi kerak bo'lgan) summa. Qarzga sotilgan tovar ham shu yerga kiradi: sotuv bo'lgan, faqat pul keyin keladi.
Sotilgan tovarlar tannarxi — o'sha tovarlar sizga qanchaga tushgani. Topsavdo buni partiyalar bo'yicha hisoblaydi: avval kelgan tovar avval sotiladi. Shuning uchun narx ko'tarilgan davrda ham foyda haqiqiy chiqadi.
Mijoz tovarni qaytarsa, u oxirgi yechilgan partiyaga qaytadi va tannarxdan aynan o'sha partiya narxi chiqariladi. Misol: 1 ta 5 000 lik va 2 ta 6 000 lik partiyadan 3 ta sotilib 1 tasi qaytsa — qolgan ikkitasining tannarxi 5 000 + 6 000 = 11 000. Bu raqam Foyda hisobotida, bosh sahifada, filiallar solishtirmasida, «Mahsulotlar» va «Yetkazib beruvchilar» bo'limlarida va sotuvning «Sof foyda»sida bir xil.
To'plam sotilganda tannarx uning tarkibidagi mahsulotlarning o'sha paytda ombordan chiqqan haqiqiy tannarxlari yig'indisidan olinadi. Tarkib kassada o'zgartirilgan bo'lsa, foyda hisobida aynan sotilgan tarkib ishlatiladi.
Xarajatlar — ijara, ish haqi, kommunal to'lovlar va boshqa xarajatlar. Ular tizimga kiritilgan bo'lishi kerak, aks holda foyda haqiqiydan yuqori ko'rinadi.
Do'kon o'zi uchun xarid qilgan narsa (paket, kassa qog'ozi, tozalash vositasi) ham shu yerga tushadi — agar xarid satrida «Do'kon ehtiyoji» deb belgilangan bo'lsa. Unda u omborga kirmaydi va sotilgan tovar tannarxiga ham qo'shilmaydi: qabul qilingan kuni to'liq xarajat bo'ladi. Belgilanmagan bo'lsa, u oddiy tovar kabi omborda turib qoladi va foyda hisobiga umuman kirmaydi.
Sotiladigan tovarni do'kon o'zi ishlatsa va uni hisobdan chiqarishda «Do'kon ehtiyoji uchun» turi bilan chiqarsa — tovar tannarxi ham shu yerga, xarajatlarga tushadi (chiqarilgan kuni), zararlarga emas.
Mijoz qarzidan kechsangiz, kechilgan summa ham xarajatlarga «Kechilgan qarzlar» bo'lib tushadi — kechilgan kuni. Pul kassaga kelmagan, lekin sotuv tushumga yozilgan edi; shuning uchun foyda shuncha kamayadi. Kechish bekor qilinsa, bu xarajat ham o'chadi. Sotuv sahifasidan berilgan chegirma ham xuddi shunday hisoblanadi: sotuv tushumi o'zgarmaydi, chegirma summasi «Kechilgan qarzlar» xarajatiga tushadi.
Keshbek — davrdagi sotuvlarda mijozlarga berilgan keshbek (qaytarilgan tovar uchun qaytarib olingani ayrilgan holda).
Zararlar — hisobdan chiqarilgan buzilgan tovar («Buzilgan / yaroqsiz» turi), kassadagi kamomad, yetkazib beruvchiga arzon qaytarilgan tovar va ishlab chiqarish farqi. Foyda-zarar hisobotida ular «Operatsion foyda» bo'limida alohida qatorlarda turadi va sof foydadan ayriladi:
| Qator | Nima |
|---|---|
| Buzilgan tovar (hisobdan chiqarilgan) | Hisobdan chiqarilgan buzilgan tovarning tannarxi — chiqarilgan kuni. Bekor qilingan hisobdan chiqarish sanalmaydi |
| Kassa kamomad/ortiqcha | Smena yopilishida sanalgan pul kutilgandan farqi — kamomad foydani kamaytiradi, ortiqcha oshiradi. Kassa internetsiz ishlagan smenada ziddiyat chiqsa, uning farqi siz tasdiqlaguningizcha bu qatorga kirmaydi; tasdiqlagach smena yopilgan kunda ko'rinadi |
| Xarid qaytarishidagi zarar | Tovar yetkazib beruvchiga olingan narxidan arzon (yoki pulsiz) qaytarilganda farq — qaytarish kuni. Masalan 10 000 ga olinib 7 000 ga qaytsa — 3 000. Bekor qilingan qaytarish sanalmaydi |
| Ishlab chiqarish farqi | Ishlab chiqarish jarayonining mahsuloti yopilguncha taxminiy tannarx bilan sotiladi; jarayon yopilganda aniq tannarx bilan farqning sotilib (yoki boshqa joyga ketib) bo'lgan qismi shu qatorga, yopilgan kuni tushadi. Musbat — taxmin past bo'lgan, foyda kamayadi; manfiy — taxmin yuqori bo'lgan, foyda oshadi. «Hech narsa chiqmadi» deb yopilgan jarayonning butun sarfi ham shu yerda; bekor qilingan jarayon sanalmaydi |
Qator faqat o'sha davrda shunday amal bo'lgandagina chiziladi. «Do'kon ehtiyoji uchun» chiqarilgan tovar bu yerda yo'q — u yuqoridagi xarajatlar ichida (ikki marta ayrilmaydi).
Inventarizatsiyada chiqqan kamomad va ortiqcha hozircha foyda-zarar hisobotiga kirmaydi — ular bosh sahifadagi «Holat» bo'limida alohida ko'rinadi: Kamomad va ortiqcha.
Yalpi daromad, qaytarishlar va chegirmalar
Foyda-zarar hisobotining tepasidagi to'rt qator savdoning qanday yig'ilganini ko'rsatadi:
| Qator | Nima |
|---|---|
| Yalpi daromad | Davr cheklarining chegirmagacha summasi — chekdagi «Oraliq jami». Tovar qaysi narxda sotilgan bo'lsa, o'sha narxda. Bo'lib to'lash ustamasi ham shu yerda |
| Qaytarishlar | Qaytarilgan tovar uchun mijozga qaytarilgan pul |
| Chegirmalar | Butun chekka berilgan chegirma so'mda — so'mli ham, foizli ham, har N-chi xaridor aksiyasi chegirmasi ham |
| Sof daromad | Yalpi daromad − Qaytarishlar − Chegirmalar, ya'ni cheklar jami |
Foizli chegirma so'mga aylantirib qo'shiladi. Misol: 11 110 so'mlik chekka 10 % chegirma berildi, mijoz 9 999 to'ladi — «Chegirmalar» qatoriga 1 111 so'm tushadi, «Yalpi daromad» ga 11 110.
Dasturning eski versiyasida (2026-yil 15-maygacha) qaytarilgan tovar sotuv kuniga yoziladi: o'sha versiya qaytarishni alohida yozmagan va qaytarilgan kunini saqlamagan. Uning puli «Qaytarishlar» qatorida turadi (qator ostida «Shundan … — dasturning eski versiyasida qaytarilgan tovar» deb alohida yoziladi) va «Yalpi daromad» ga ham shuncha qo'shiladi. «Sof daromad», sotuvdagi «Summa» va «Sof foyda» o'sha pulsiz — mahsulot hisobotlari bilan bir xil. Ilgari bu pul to'rt qatorning hech birida ko'rinmasdi; endi faqat «Yalpi daromad» va «Qaytarishlar» shu pulga ko'paydi, sof daromad va foyda o'tgan davrlarda ham o'zgarmadi.
Tovar narxining o'zidagi chegirma (kassir narxni tushirgan yoki mahsulotga aksiya qo'yilgan) bu qatorga kirmaydi — u tovar summasining ichida, chekdagi kabi: 10 000 lik tovar 9 000 ga sotilsa, yalpi daromadda 9 000 turadi.
Tovar qaytarilsa chegirma kamaymaydi: mijozga qaytgan pul «Sotuv qaytarishlari» qatorida turadi. «Chegirmalar» qatorini bossangiz, chegirma berilgan cheklar ochiladi — har birining chegirmasi so'mda. AI yordamchi ham chegirmani aynan shunday sanaydi.
Ilgari foizli chegirma bu qatorga foizning o'zi bo'lib qo'shilardi (10 % li chek «10 so'm»), shuning uchun «Chegirmalar» va «Yalpi daromad» haqiqiydan kam ko'rinardi. «Sof daromad» va foyda bundan o'zgarmagan edi — o'tgan davrlarda ham faqat shu ikki qator to'g'rilandi.
Qatorni bossangiz — uning ichidagi hujjatlar
«Yalpi daromad», «Qaytarishlar», «Chegirmalar», «Sotilgan tovar tannarxi» va «Operatsion xarajatlar» qatorini bossangiz, shu qatorni tashkil qilgan cheklar, qaytarishlar yoki xarajatlar ro'yxati ochiladi. Ro'yxat tepasidagi «Jami» har doim hisobotdagi qator bilan aynan bir xil, ro'yxatdagi summalar yig'indisi ham shunga teng.
«Yalpi daromad» ro'yxatida har chek bitta qatorda. Ba'zi qatorlarda belgi turadi — u qator summasi chek summasidan nega farq qilishini aytadi:
| Belgi | Nima bo'lgan | Qatordagi summa |
|---|---|---|
| Qaytarilgan | Chek to'liq qaytarilgan | Mijozga qaytarilgan pul. U «Qaytarishlar» qatorida ayriladi, ya'ni sof daromadga ta'sir qilmaydi |
| Qisman qaytarilgan | Chekning bir qismi qaytarilgan | Chekda qolgan summa + chegirma + shu davrda qaytarilgan pul — odatda chekdagi «Oraliq jami» |
| Oldingi davr sotuvi | Sotuv tanlangan davrdan oldin bo'lgan, tovar esa shu davrda qaytarilgan | Shu davrda qaytarilgan pul (u ham «Qaytarishlar» da ayriladi) |
Ilgari to'liq qaytarilgan chek bu ro'yxatga kirmasdi va ro'yxat «Jami»si hisobotdagi «Yalpi daromad» dan kam chiqardi — bitta qatorga ikki xil raqam. Hisobotning o'zidagi raqamlar o'zgarmadi.
«Qaytarishlar» ro'yxatida har qaytarish o'z kunida turadi. Dasturning eski versiyasida qaytarilgan tovar esa chek qatori bo'lib, Eski qaytarish belgisi bilan chiqadi — sanasi sotuv sanasi, summasi o'sha chekdan qaytgan tovar puli.
«Operatsion xarajatlar» ro'yxatida boshqa valyutada qilingan xarajat so'mga aylantirib ko'rsatiladi, asl summasi (masalan 7.25 USD) ostida kichik yozuvda turadi. So'mga xarajat kiritilgan kundagi kurs bilan o'giriladi va shu raqamda qoladi: keyin valyuta kursini o'zgartirsangiz, o'tgan oylarning foydasi va xarajatlari o'zgarmaydi — yangi kurs faqat shundan keyin kiritilgan xarajatlarga ta'sir qiladi.
Xarajatlar sahifasida (sayt, telefon, kompyuter) ham xuddi shu qoida: boshqa valyutadagi xarajat qatorida asl summasi o'z valyutasi bilan (masalan -100 USD), ostida esa so'mdagi summasi turadi. Ro'yxat jami («Jami xarajat», telefonda «Yuklanganlar jami») so'mda — har xarajat kiritilgan kundagi kurs bilan o'girilib qo'shiladi; ro'yxatda boshqa valyutadagi xarajat bo'lsa, jami ostida shu haqda izoh chiqadi. Ilgari 100 USD va 100 000 so'm «100 100» bo'lib qo'shilib ketardi.
Olingan qarzni qaytarish — xarajat emas
Do'kon bankdan yoki tanishdan qarz olgan bo'lsa, o'sha qarzni qaytarish foydani kamaytirmaydi. Siz xarajat qilmayapsiz — o'z qarzingizni kamaytirayapsiz. Kassadan pul chiqadi, foyda esa joyida qoladi.
| To'lov | Kassa | Foyda |
|---|---|---|
| Qarzni qaytarish | kamayadi | tegilmaydi |
| Oddiy xarajat (ijara, ish haqi va boshqalar) | kamayadi | kamayadi |
Shuning uchun qarz to'lovini xarajat qilib yozmang — buning uchun alohida bo'lim bor: Do'konning o'z qarzi. Ilgari xarajat deb yozib qo'yilgan to'lovlaringizni tizim o'sha sahifada topib beradi va bir bosishda to'g'ri joyiga ko'chirasiz — o'zi hech narsani ko'chirmaydi.
Ilgari bunday yo'l yo'q edi, shuning uchun ko'p do'konda qaytarilgan qarz foydani yeb qo'ygan va natija haqiqatdan ancha yomon ko'ringan.
Qarz bo'limi foizsiz qarz uchun ishlaydi — foiz yozadigan maydon umuman yo'q. Qarzingizga ustama qo'shib to'lagan bo'lsangiz, o'sha ustama qismini oddiy xarajat qilib yozasiz: shunda u foydadan chiqadi va kassa ham to'g'ri qoladi.
Foyda hisobotining oxirida, sof foydadan pastda, «Qaytarilgan qarz» qatori turadi. U foydaga qo'shilmaydi ham, foydadan ayirilmaydi ham — shunchaki kassadan chiqqan o'sha pulni ko'rsatadi. Qator «pulim ketdi-ku, foyda nega o'zgarmadi?» degan savolga javob beradi va qarz to'lovi bo'lmagan davrda umuman chizilmaydi.
Nasiya ustamasi — tovar foydasi emas
Mijozga bo'lib to'lashga sotganingizda kelishilgan yakuniy summa tovarlar summasidan yuqori bo'lishi mumkin. Bu farq — ustama, ya'ni muddat uchun olingan daromad.
Ustama do'konning daromadiga kiradi, lekin tovar marjasiga qo'shilmaydi: hisobda u alohida yuritiladi. Shu tufayli aynan bir sotuvning foydasi haqiqiy savdo marjasini ko'rsatadi — nasiyaga berilgan muzlatgich «tannarxdan uch barobar qimmatga sotilgan» bo'lib ko'rinmaydi va tannarx hisoboti buzilmaydi.
Ekranda buni qanday ko'rasiz. Nasiya sotuvi ochilganda «Xulosa» bo'limida uchta qator turadi:
| Qator | Nimani bildiradi |
|---|---|
| Tovar foydasi | Tovar narxidan tannarx ayirilgani — sof savdo marjasi |
| Bo'lib to'lash ustamasi | Muddat uchun olingan qo'shimcha |
| Jami foyda | Ikkalasining yig'indisi — shu sotuvdan topilgan umumiy pul |
Masalan ro'yxatdagi narxi 18 000, tannarxi 15 000 bo'lgan tovarni 25 000 ga bo'lib to'lashga sotsangiz: tovar foydasi 3 000, ustama 7 000, jami foyda 10 000 bo'ladi.
Foyda-zarar hisobotida ham xuddi shu ajratma bor: «Tovar tushumi (ustamasiz)» va «Yalpi foyda» ustamasiz hisoblanadi, «Bo'lib to'lash ustamasi» esa alohida qator bo'lib turadi va operatsion foydaga qo'shiladi. Ya'ni sotuv kartochkasidagi «Tovar foydasi» bilan hisobotdagi «Yalpi foyda» bir xil asosda — ular solishtirsa bo'ladigan raqamlar.
Nasiyaga berilgan tovar qaytarilsa, o'sha tovarga to'g'ri keladigan ustama ulushi ham daromaddan chiqariladi — mijoz o'zida qolmagan tovar uchun ustama to'lamaydi. Bu faqat hisobda bo'ladi: kassadan hech narsa chiqmaydi, chunki mijoz o'sha ustamani hali to'lamagan edi. Batafsil: Tovarni qaytarish.
Qaysi kunlar sanaladi
Hisobot davri kalendar bo'yicha kesiladi: «Shu hafta» dushanbadan, «Shu oy» oyning 1-sanasidan boshlanadi. Kun kechasi soat 00:00 da almashadi (Toshkent vaqti).
Telefondagi hisobotlarda ham tugmalar xuddi shunday sanaydi: Bugun, Shu hafta, Shu oy, Shu yil. Hisobot birinchi marta «Shu oy» bilan ochiladi, keyin esa oxirgi tanlagan davringiz eslab qolinadi (saytdagidek): «Shu hafta» tanlab chiqib ketsangiz, qayta kirganda ham «Shu hafta» turadi — sanalari esa o'sha kunga qarab qayta sanaladi. «Mahsulot sotuvlari» bilan «Kategoriya sotuvlari», «Foyda va zarar» bilan «Pul oqimi» bitta davrni bo'lishadi (saytda ular bitta sahifaning bo'limlari). «Tranzaksiyalar» ro'yxati davrni eslab qolmaydi — har safar «Shu oy». «Foyda va zarar», «Pul oqimi» va «Filiallar solishtirma» ekranlarida «Barchasi» tugmasi yo'q (saytda ham yo'q) — bu hisobotlar doim aniq davr bo'yicha chiqadi. «Mahsulot sotuvlari», «Kategoriya sotuvlari», «Top mijozlar» va «Tranzaksiyalar» ekranlarida «Barchasi» bor va u butun tarixni ko'rsatadi.
Shuning uchun bosh sahifadagi «Shu oy» raqami hisobotdagi «Shu oy» bilan aynan teng bo'ladi. Lekin bosh sahifa standart holda «Oxirgi 30 kun» bilan ochiladi — bu boshqa davr va «Shu oy» bilan teng chiqmasligi normal. Solishtirishdan oldin ikki joyda ham bir xil davr tanlanganini tekshiring.
Smena hisoboti esa o'z davrini sanaydi — u kalendar kuniga sig'masligi mumkin. Batafsil: Bosh sahifa ko'rsatkichlari.
Qaysi sotuvdan qancha foyda qoldi
Saytda Sotuvlar ro'yxatida «Sof foyda» ustuni bor. Sarlavhasini bosing — sotuvlar foydasi bo'yicha kattadan kichikka tartiblanadi; yana bir bosing — kichikdan kattaga, ya'ni eng zararli sotuvlar tepada. Tartib butun ro'yxat bo'yicha (faqat ochiq sahifa emas) va sana, kassa, sotuvchi kabi filtrlar bilan birga ishlaydi.
Bu yerdagi sof foyda — bitta sotuvniki: sotuv summasi minus sotilgan tovarlar tannarxi (qaytarilgan tovar chiqarib tashlanadi), minus berilgan keshbek; bo'lib to'lash ustamasi kirmaydi. Xarajatlar bu yerda ayirilmaydi — ular yuqoridagi umumiy hisobda.
«Xatoni bekor qilish» qilingan chekning sof foydasi 0 — ro'yxatda ham, sotuv sahifasida ham, yuklab olingan faylda ham. Bekor qilishda tovar omborga, pul kassaga, qarz va keshbek mijozga qaytadi, ya'ni bu sotuvdan hech narsa topilmagan. Shuning uchun «Sof foyda» bo'yicha saralaganda bekor qilingan chek foydali sotuvlar orasida tepaga chiqmaydi. Chek zararga sotilgan bo'lsa, uning «Zararga sotilgan» belgisi bekor qilingandan keyin ham tarix bo'lib qoladi.
Ustun ham, saralash ham faqat tannarxni ko'rish ruxsati bor xodimga (va egaga) ko'rinadi. Ruxsati yo'q xodimda ustun yo'q va ro'yxat odatdagi tartibda qoladi.
Sotuv ichida: qaysi tovar zararda
Sotuvni ochsangiz — saytda, telefonda yoki kassa dasturida — tannarxni ko'rish ruxsati bor xodim (va ega) har qatorning foydasini ko'radi. Tannarxdan arzon sotilgan qator qizil bo'ladi va ostida sababi yoziladi:
Tannarxdan past sotilgan: blok narxida donasi 10 000, tannarxi 27 263
Blok, dona yoki bo'lak bilan sotilgan qatorda uning tarkibi ham yoziladi, shunda «13 ta · 45 000 · jami 165 000» degan qator chalkashtirmaydi:
2 blok × 60 000 + 1 dona × 45 000 = 165 000
Ya'ni 13 donaning 12 tasi ikki blok bo'lib 60 000 dan, bittasi dona narxida sotilgan. Blok narxida bir dona 10 000 ga tushgan — tannarxdan past. Tarkib hamma xodimga ko'rinadi (narx maxfiy emas).
Sotuvning sof foydasi manfiy bo'lsa, sahifa tepasida qizil ogohlantirish chiqadi:
Bu sotuv 135 695 so'm zarar — sabab: Flesh-karta 32GB (blok narxi)
Sabab ichida zararli tovarlar (qaysi narx: blok, dona, bo'lak yoki oddiy sotuv narxi), sotuv chegirmasi va keshbek summasi bilan aytiladi. Ogohlantirish eski sotuvlarda ham chiqadi — u sotuvning o'z ma'lumotidan hisoblanadi, oldindan qo'yilgan belgi shart emas.
Sof foyda faqat har N-chi xaridor sovg'asi, aksiya chegirmasi yoki keshbek hisobiga manfiy bo'lsa, ogohlantirish sariq bo'ladi va «Bu aksiya xarajati, zarar emas» deydi — ularni o'zingiz sozlagansiz. Sovg'a qatori ham qizil bo'lmaydi.
Qator foydasi = qator summasi − qaytarilgan tovar puli − qolgan tovarning tannarxi (u qaysi partiyadan sotilgan bo'lsa, o'sha partiya narxida). Sotuv chegirmasi va keshbek qatorlarga bo'linmaydi — ular tepadagi sabablar ichida alohida turadi. Shuning uchun qatorlar foydasidan chegirma va keshbekni ayirsangiz, aynan «Sof foyda» chiqadi.
Sotuv hisobotlarida (Mahsulotlar, Kategoriyalar, Yetkazib beruvchilar, bosh sahifadagi Top mahsulotlar) esa chek chegirmasi tovarlarga bo'lib yoziladi — tovar mijoz u uchun haqiqatda to'lagan summa bilan ko'rinadi: Chek chegirmasi tovarlarga bo'linadi.
Saytdagi «Tannarx» ustuni — qolgan (qaytarilmagan) tovarning bir birlik tannarxi, xuddi shu partiya narxida. Uni qolgan miqdorga ko'paytirsangiz, «Foyda» ustunidagi tannarx chiqadi. Misol: 1 ta 5 000 lik va 2 ta 6 000.50 lik partiyadan 3 ta 10 000 dan sotilib 1 tasi qaytgan — ustun 5 500.25 deydi (qolgan ikkitasi 5 000 + 6 000.50), foyda 2 × 10 000 − 11 000.50 ≈ 9 000. Hammasi qaytgan qatorda sotuv paytidagi tannarx turadi.
Ruxsati yo'q xodimda foyda, tannarx va zarar ogohlantirishi umuman yo'q — server bu raqamlarni unga yubormaydi.
Kassa dasturida foyda faqat internet bo'lganda ko'rinadi: tannarx kompyuterdagi bazada saqlanmaydi. Internetsiz tarkib ko'rinadi, foyda — yo'q.
Shubhali sotuvlar
Ro'yxatdagi «Shubhali» ustunida sariq ⚠ belgisi turgan sotuvlarni ko'rib chiqing. Faqat ularni ko'rish uchun ustun sarlavhasidagi filtrdan «Ha» ni tanlang. Sotuvni ochsangiz, sababi tepada sariq qutida yozilgan; zarar esa qizil qutida, qaysi tovar sabab ekani bilan — Sotuv ichida: qaysi tovar zararda.
| Sabab | Nima bo'lgan |
|---|---|
| Narxi qo'yilmagan tovar 0 so'mga sotilgan | Kassada narx kiritilmagan (odatda eski kassa dasturi yoki internetsiz sotuv) |
| Narxni ruxsatsiz xodim kiritgan | Narxi yo'q tovarga narxni «Narx o'zgartirish» ruxsati yo'q xodim qo'ygan |
| Ruxsat etilgan narxdan arzon / ruxsatsiz chegirma | Internetsiz sotuvda kassadagi ma'lumot eskirgan yoki ruxsat olib qo'yilgan |
| Muddati o'tgan tovar | Yaroqlilik muddati o'tgan partiyadan sotilgan |
| Xodimga biriktirilmagan kassaga yozilgan | Kompyuterdagi kassa sotuv pulini xodimga biriktirilmagan kassaga yoki shunday kassaning smenasiga yozgan. Sotuv o'chirilmaydi (tovar chiqqan, pul olingan), lekin o'sha smena yopilganda kamomad boshqa kassirga chiqishi mumkin — sotuvni va smenani tekshiring. Xodimni internetsiz paytda boshqa kassaga o'tkazgan bo'lsangiz ham shunday belgi chiqadi |
| Dona tovar kasrli sotilgan | Kassa dasturi internetsiz dona tovarni kasrli miqdorda sotgan, masalan «Kassa internetsiz «Non» ni 2.5 dona sotdi — dona tovar butun son bo'lishi kerak. Sotuvni tekshiring.» Odatda kassa dasturining eski versiyasi yoki qoida kiritilishidan oldin navbatda qolgan sotuv. Sotuv sotilganicha saqlanadi (rad etilsa, kassa dasturidan o'chib ketardi), ombordan ham shuncha ayriladi — sotuvni va tovar qoldig'ini tekshiring. Bo'laklab sotiladigan tovarning bo'lagi (masalan tortning 3/8 qismi) bu belgiga tushmaydi |
| Tannarxi noma'lum tovar | Partiya tannarxi 0, yoki internetsiz sotilgan tovar omborda qolmagan va kartochkada tannarx yo'q edi — tannarx sotuv narxidan olindi. Bu sotuvning foydasi noto'g'ri ko'rinadi: tannarxni mahsulot kartochkasida yoki kirimda kiriting |
| Zararga sotilgan | Sof foyda manfiy. Har N-chi xaridor sovg'asi, aksiya chegirmasi va keshbek hisobga olinmaydi — ularni o'zingiz sozlagansiz |
| Blok/dona/bo'lak narxi tannarxdan past | Tovar mahsulot kartochkasidagi blok (kiloli tovarda dona, donali tovarda bo'lak) narxida sotilgan, lekin u 1 donaga (1 kg ga) hisoblaganda tannarxdan arzon. Odatda kartochkada xato — blok katagiga bitta donaning narxi yozilgan. Kim sotgan bo'lsa ham qo'yiladi: kartochkadagi narxni tuzating |
Oxirgi uchtasi tannarxdan kelib chiqadi, shuning uchun tannarxni ko'rish ruxsati yo'q xodimga na sotuvda, na filtrda ko'rinmaydi.
Bunday sotuv haqida do'kon egasiga «Shubhali sotuv» bildirishnomasi ham keladi — bir soatda ko'pi bilan bitta, bosilganda sotuv ochiladi: Bildirishnoma sozlamalari. Istisno — «Tannarxi noma'lum tovar»: bu sabab bo'yicha xabar faqat kassa dasturi internetsiz qilgan sotuvga keladi (buning uchun kassa dasturining yangi versiyasi kerak — eski versiyadagi kassaning har sotuviga xabar avvalgidek keladi); internet bor paytda kassada, saytda, telefonda va buyurtmada qilingan sotuvda belgi shu ro'yxatda va sotuvning o'zida ko'rinadi, xabar esa kelmaydi. «Dona tovar kasrli sotilgan» faqat internetsiz yozilib, keyin serverga yuborilgan sotuvda bo'ladi (kassa dasturi, telefon navbati) — internet bilan qilingan sotuvda kasrli dona xato bilan to'xtatiladi. Bu sabab bo'yicha xabar Telegram botga ham keladi.
«Zararga sotilgan», «Tannarxi noma'lum» va «Blok/dona/bo'lak narxi tannarxdan past» belgilari shu imkoniyat qo'shilgandan keyingi sotuvlarga qo'yiladi. Oldingi zararli sotuvlarni «Sof foyda» bo'yicha kichikdan kattaga saralab toping — sotuvni ochsangiz, zarar va uning sababi eski sotuvda ham ko'rinadi.
Nima uchun foyda kutganimdan kam
| Sabab | Qanday tekshirish |
|---|---|
| Tannarx noto'g'ri kiritilgan | Kirim hujjatlarida kelish narxini tekshiring |
| Tannarxdan arzon sotilgan | Sotuvlar ro'yxatini «Sof foyda» bo'yicha kichikdan kattaga saralang |
| Ko'p chegirma berilgan | Chegirma bilan sotuvlarni ko'rib chiqing |
| Buzilgan tovar ko'p | Hisobdan chiqarishlar ro'yxatiga qarang |
| «Ishlab chiqarish farqi» katta | Ishlab chiqarishda taxminiy tannarx past chiqqan yoki jarayon uzoq ochiq turgan — yopilgan jarayonlarni ko'ring |
| Kassada kamomad | Smena hisobotlarini tekshiring |
| Xarajatlar katta | Xarajatlar bo'limini kategoriya bo'yicha ko'ring |
| Qarz to'lovi xarajat deb yozilgan | Do'konning o'z qarzi sahifasini oching — shubhali yozuvlar o'zi ko'rsatiladi |
Nima uchun foyda kutganimdan ko'p
Bu ham xavfli belgi — odatda xarajat yoki zarar kiritilmagan degani:
- kassadan olingan pul xarajat sifatida yozilmagan;
- buzilgan tovar hisobdan chiqarilmagan;
- tannarx haqiqiydan past kiritilgan yoki umuman yo'q — bunday sotuvlar «Shubhali» deb belgilanadi («Tannarxi noma'lum tovar»).
Savdo va foyda farqi
Ko'p uchraydigan chalkashlik: «bugun 10 million savdo qildim» — bu savdo, foyda emas. Tovar tannarxi ayirilgandan keyin foyda ancha kichik bo'ladi.
Qarz ham shunday: qarzga sotilgan tovar savdoda ko'rinadi, lekin kassada puli yo'q.