Tungi rejim
Do'kon qarz olgan bo'lsa — qanday yuritaman?
Qisqacha javob: my.topsavdo.uz → Kassa → Olingan qarzlar. Qarzni bir marta kiritasiz, keyin har to'lovni shu yerdan yozasiz. To'lovni xarajat qilib yozmang: qarzni qaytarish foydani kamaytirmaydi.
Bo'lim foizsiz qarz uchun: to'lovning hammasi qarzni kamaytiradi va foiz yozadigan maydon yo'q.
Bu qaysi qarz — va qaysi qarz emas
Bu bo'lim do'konning O'ZI olgan qarzi uchun: bank krediti, lizing, tanishdan yoki qarindoshdan olingan pul. Ya'ni siz qarzdorsiz.
Mijoz sizdan qarzga tovar olgan bo'lsa — bu butunlay boshqa narsa va boshqa joyda yuritiladi: Qarzni tushunish va Qarzga sotish.
| Savol | Qayerga |
|---|---|
| Men bankka (yoki odamga) qarzdorman | Kassa → Olingan qarzlar — shu sahifa |
| Mijoz menga qarzdor | Mijozlar |
| Men yetkazib beruvchiga tovar uchun qarzdorman | Tovar qabul qilish (kirim) |
Nima uchun bu alohida bo'lim
Ilgari qarzni qaytarish uchun tizimda yo'l yo'q edi, shuning uchun do'kon egasi to'lovni xarajat qilib yozardi. Natijada qaytarilgan pulning hammasi foydadan yechilar edi va do'kon o'zini haqiqatdan ancha yomon holatda ko'rsatardi — bir do'konda oylik natija shu sabab uch barobar buzilgan edi.
Aslida qarzni qaytarish xarajat emas: siz o'zingizning qarzingizni kamaytirasiz. Kassadan pul chiqadi, lekin foyda o'zgarmaydi.
Bir misolda:
| Kassadan chiqdi | Foyda | |
|---|---|---|
| Xarajat deb yozilsa (eski, noto'g'ri) | 10 000 000 | −10 000 000 |
| Qarz to'lovi deb yozilsa (to'g'ri) | 10 000 000 | o'zgarmaydi |
Pul ikkala holatda ham bir xil kamayadi — farq foydada.
Qayerda turadi
Bo'lim faqat saytda (my.topsavdo.uz) — kassa dasturida va mobil ilovada yo'q. Uni chap menyudagi KASSA guruhida, Xarajatlarning yonida topasiz.
Ko'rish huquqi do'kon egasi va administratorda. Kassirga ko'rinmaydi — bu do'konning bank bilan munosabati, kassaning kunlik ishi emas. Bo'lim xarajatlar imkoniyati ochiq tarifda ishlaydi.
Sahifa tepasida uchta raqam turadi: Qolgan qarz, Qaytarilgan va Faol qarzlar soni.
Qarzni kiritish
«Yangi qarz» tugmasi quyidagilarni so'raydi:
| Maydon | Nima yoziladi |
|---|---|
| Kimdan oldingiz | Bank yoki odam nomi (masalan «Ipoteka bank») |
| Qancha oldingiz | Olingan summa |
| Qachon oldingiz | Sana |
| Pul kassaga tushdimi? | Ikki javobdan biri — pastda |
| Izoh | Ixtiyoriy |
«Pul kassaga tushdimi?» — eng muhim savol:
- Ha, bugun kassaga tushdi — qaysi kassaga tushganini va qanday kelganini (naqd, karta, o'tkazma) tanlaysiz. Kassadagi pul shu summaga ko'payadi.
- Yo'q — bu ilgari olingan qarz — qarz allaqachon olingan va sarflangan, siz uni bugun faqat hisobga kiritayapsiz. Kassaga tegilmaydi. Yurib turgan kreditni ro'yxatga olishning to'g'ri yo'li aynan shu: aks holda bugun kassaga bo'lmagan pulni kirim qilib yozishga majbur bo'lardingiz.
Qarzni qaytarish
Ro'yxatdagi qarz qatorida «Qarzni qaytarish» tugmasi turadi (qarz yopilgandan keyin u chiqmaydi).
- Qancha to'ladingiz — kassadan chiqqan summa. Uning hammasi qarzni kamaytiradi.
- Sana, qaysi kassadan va qanday to'ladingiz (naqd, karta, o'tkazma).
Tugmani bosishdan oldin oynada natija yozib turadi:
- Qarzdan yopiladi — qarzingiz shuncha kamayadi;
- Foyda — o'zgarmaydi.
Bitta cheklov bor: to'lov qolgan qarzdan oshib keta olmaydi. Oshsa tizim to'xtatadi — chunki qarz manfiy bo'lib qololmaydi.
Kassa tanlangan zahoti uning ostida «Kassada mavjud: …» deb o'sha kassadagi pul yozilib turadi — to'lov turiga qarab naqd yoki elektron qoldiq. Kiritgan summangiz shundan oshsa yozuv qizil bo'ladi va saqlashda qaysi kassada qancha bor, qancha kerakligi aytiladi. Yo'q pulni kassadan chiqarib bo'lmaydi: bunday paytda boshqa kassani tanlaysiz yoki kamroq summa kiritasiz.
Bir do'konda aynan shu ko'rinmagani sabab «to'lash ishlamayapti» degan chalkashlik chiqqan edi: oyna standart holda eng kam puli bor kassani tanlab qo'yardi, egasi esa sababini bilmasdi.
Xato to'lovni bekor qilish
Ro'yxatdagi qarz qatorini bossangiz uning kartochkasi ochiladi: olingan, qaytarilgan, qolgan, to'lovlar soni va to'lovlar tarixi. Har bir to'lov yonida «Bekor qilish» turadi.
Bekor qilinganda pul kassaga qaytariladi, qarz qoldig'i tiklanadi, yozuvning o'zi esa o'chmaydi — tarixda «bekor qilingan» bo'lib qoladi.
Ilgari xarajat deb yozilgan to'lovlarni ko'chirish
Bu sahifa paydo bo'lgunicha yozilgan to'lovlaringiz xarajatlar ichida qolgan va hozir ham foydangizni kamaytirib turibdi. Tizim ularni topib beradi, lekin o'zi ko'chirmaydi — bu sizning pulingiz haqidagi ma'lumot va qarorni siz qabul qilasiz.
Shubhali yozuv bo'lsa sahifa tepasida sariq ogohlantirish chiqadi: «N ta xarajat qarz to'loviga o'xshaydi». Uni bosing:
- Qaysi qarzning to'lovi ekanini tanlang (ro'yxat bo'sh bo'lsa avval qarzni kiriting).
- «Qarz to'loviga ko'chirish» tugmasini bosing — o'sha bitta yozuv ko'chadi. Boshqalari joyida qoladi.
Ko'chirilgandan keyin:
- kassadagi pul o'zgarmaydi — xarajat qaytariladi va o'sha zahoti qarz to'lovi bo'lib chiqadi;
- foyda tiklanadi — yozuvning hammasi qarzga hisoblanadi.
Shu sababli ustama qo'shilgan to'lovni ko'chirmang: u holda ustama ham qarzga hisoblanib qolardi. Bunday yozuvni ikkiga bo'ling — qarz qismini qarz to'lovi qilib, ustama qismini xarajat qilib qoldiring.
Tizim xarajatning izohi va turkumi bo'yicha qidiradi: «kredit», «qarz», «bank», «lizing», «ipoteka» kabi so'zlar. Ro'yxat ataylab keng — ortiqcha topilgan yozuvni ko'chirmay qoldirasiz, o'tkazib yuborilgani esa muammoni joyida qoldirardi.
Xarajat boshqa valyutada yozilgan bo'lsa ko'chirish rad etiladi — jimgina noto'g'ri summa yozilgandan ko'ra to'xtagani yaxshi.
Hisobotlarda qanday ko'rinadi
Foyda. Qarzni qaytarish foydaga umuman tegmaydi — bosh sahifadagi foyda ham, foyda hisoboti ham shu qoida bo'yicha ishlaydi. Foyda hisobotining pastida «Qaytarilgan qarz» qatori alohida turadi: u foydadan chiqmaydi, lekin kassadan chiqqan pulni ko'rsatadi.
Smena hisoboti. Qarz kassadan to'langan bo'lsa, smena yopish oynasidagi «Pul harakati» jadvalida «Qarz qaytarildi» qatori chiqadi. Bu mijozga qarz berishni bildiruvchi «Qarz berildi» qatoridan alohida — ikkisi butunlay boshqa hodisa. To'lov bekor qilingan bo'lsa pul «Bekor qilingan qarz to'lovi» qatori bilan qaytadi. Batafsil: Smenani yopish va Z-hisobot.
Moliya hisoboti. Pul oqimining «Moliyaviy faoliyat» bo'limida «Olingan qarz» va «Qaytarilgan qarz» qatorlari turadi — ya'ni bu pul do'konning kundalik faoliyatidan chiqqan xarajat bo'lib ko'rinmaydi.
Nimalar ataylab yo'q
- Foiz maydoni yo'q. Bo'lim foizsiz qarz uchun; to'lovning hammasi qarzni kamaytiradi. Foiz to'lagan bo'lsangiz uni Xarajatlar bo'limiga yozasiz — o'shanda kassa ham, foyda ham to'g'ri chiqadi.
- To'lov grafigi va muddat yo'q. Bo'lim bir vazifani bajaradi: pulni to'g'ri hisoblash. Har oyning jadvalini tizim tuzmaydi.
- Qarz yozuvining o'zini sahifadan bekor qilish tugmasi yo'q — to'lovlarni bekor qilish bor. Qarzni xato kiritsangiz qo'llab-quvvatlashga murojaat qiling.
- Valyuta bittasi — qarz do'konning asosiy valyutasida yuritiladi.
Tez-tez uchraydigan savollar
Foizni qayerga yozaman? Bu bo'limda foiz maydoni yo'q: to'lovning hammasi qarzni kamaytiradi. Foiz to'lagan bo'lsangiz o'sha summani Xarajatlar bo'limiga kiritasiz — kassadan chiqqan pul ham, foyda ham to'g'ri chiqadi.
«Foiz yozilmaydi — bu bo'lim foizsiz qarz uchun» degan xato chiqdi. Brauzeringizda sahifaning eski nusxasi ochiq qolgan: unda foiz maydoni hamon ko'rinadi, lekin server bunday to'lovni qabul qilmaydi. Sahifani yangilang (Ctrl+R) — maydon yo'qoladi. Tizim bu yerda ataylab jimgina o'tkazib yubormaydi: aks holda «foizni yozdim» deb o'ylab qolardingiz.
Bankka bir to'lovda qarz va ustamani birga to'ladim. Uni ikkiga bo'ling: qarz qismini shu yerda qarz to'lovi qilib, ustama qismini xarajat qilib yozing. Kassadan chiqqan jami summa bir xil qoladi.
Kassadan emas, shaxsiy pulimdan to'ladim. Sahifa to'lovni doim kassadan chiqarib yozadi, chunki qarz to'lovi kassa qoldig'i bilan izchil bo'lishi kerak. Pulni avval kassaga kiritib, keyin to'lovni yozing.
Qarzni oldindan yopsam? Oddiy to'lov sifatida yozing — qolgan qarzdan ko'p bo'lmasa tizim qabul qiladi va qarz «To'landi» holatiga o'tadi.
Xarajatlarim ichida qarz to'lovi bormi-yo'qmi, bilmayman. Sahifani oching: shubhali yozuv bo'lsa tepada ogohlantirish o'zi chiqadi. Chiqmasa — ko'chiriladigan yozuv topilmagan.