Mahsulot ishlab chiqardim — sarf va natijani qanday yozaman?

Qisqacha javob: my.topsavdo.uz → Ombor → Ishlab chiqarish → Yangi jarayon → nima sarflanganini yozing (un, xamirturush, tuz) → Boshlash. Xom-ashyo shu zahoti ombordan chiqadi. Mahsulot chiqqan sari jarayon sahifasida Natija qo'shish ni bosasiz — har qism darhol omborga tushadi va sotilaveradi. Ish tugagach Yopish ni bosasiz: sarflangan pul chiqqan mahsulotga aniq bo'linadi va tannarx to'g'rilanadi.

Hammasi bir paytda bo'lgan bo'lsa (qozon qaynab bo'ldi, mahsulot tayyor) — Yangi jarayon oynasidagi Hammasi bir paytda bo'ldimi? Bir martada kiritish havolasini bosing: sarf va natija bitta oynada kiritiladi (pastda «Bir martada kiritish» bo'limi).

Bu bo'lim faqat saytda (my.topsavdo.uz) — kassa dasturida va mobil ilovada yo'q. Sahifa telefon brauzerida ham qulay ochiladi.

Qachon kerak

Xom-ashyodan yangi mahsulot chiqadigan har qanday ish uchun:

• un, xamirturush, tuz → non (novvoyxona);
• sut → tvorog + smetana + zardob;
• go'sht, ziravor → kolbasa;
• shakar, un, tuxum → pechene (qandolat).

Odatda hammasi bir vaqtda bo'lmaydi: ertalab xamir qoriladi, non kun bo'yi bir necha marta pishib chiqadi. Topsavdo shu tartibda ishlaydi — avval sarf, keyin natija qismlab, oxirida yopish.

Sarflangan pul to'liq chiqqan mahsulotga o'tadi. Pishirishda uchgan yoki to'kilgan yo'qotish alohida zarar sifatida yozilmaydi — u chiqqan mahsulot tannarxi ichida qoladi.

To'plamdan farqi

To'plam — ko'pdan bitta: bir necha tayyor mahsulotdan bitta sotuv birligi yig'iladi (sovg'a qutisi, kombo). Uning alohida qoldig'i yuritilmaydi, sotilganda tarkibi kamayadi.

Ishlab chiqarish — xom-ashyo yo'qoladi, o'rniga YANGI mahsulot va uning o'z qoldig'i paydo bo'ladi.

To'plamni ishlab chiqarishga ham, retseptga ham qo'shib bo'lmaydi — uning o'z partiyasi yo'q. Tanlash ro'yxatida to'plamlar umuman ko'rinmaydi.

Jarayonning uch holati

Holat	Nima bo'ladi
Jarayonda	Xom-ashyo ombordan chiqqan. Natija qismlab qo'shiladi, esdan chiqqan sarfni ham qo'shish mumkin
Bajarildi	Aniq tannarx hisoblangan. Endi na natija, na sarf qo'shiladi
Bekor qilindi	Xato kiritilgan jarayon — hammasi omborga qaytgan, hujjat tarixda qoladi

Ro'yxatda ochiq jarayon Jarayonda belgisi bilan turadi, yonida necha kundan beri ochiqligi yoziladi («bugun», «12 kun»). Jarayon o'zi yopilmaydi — ish tugaganini faqat siz bilasiz.

1. Jarayonni boshlash — nima sarflandi

1. Ombor → Ishlab chiqarish → Yangi jarayon.
2. Yangi jarayon — nima sarflandi? oynasida qozonga tushgan xom-ashyoni yozing: mahsulot va miqdor (un 50 kg, xamirturush 1 kg, tuz 1 kg). Har qator ostida Omborda: … deb hozirgi qoldiq ko'rinadi; yozgan miqdoringiz qoldiqdan ko'p bo'lsa raqam qizil bo'ladi.
3. Kerak bo'lsa Izoh yozing (masalan «ertalabki smena») va Boshlash ni bosing.

Boshlash bosilganda xom-ashyo darhol ombordan chiqadi — u qozonga tushdi. Omborda bir necha partiya bo'lsa avval kelgani avval ketadi tartibida yechiladi va xom-ashyo o'sha partiyalar narxida hisoblanadi. Shu zahoti jarayon sahifasi ochiladi.

Sarflangan pul endi jarayondagi pul bo'lib turadi. Sahifada «Jarayondagi pul: 400 000 so'm — yopilganda aniq tannarx hisoblanadi.» deb yoziladi. Natija qo'shilgan sari bu pul o'sha natijaga o'tib boradi.

Jarayon sahifasi

Ro'yxatda jarayonni bossangiz uning o'z sahifasi ochiladi. Yuqorida Jarayon #021026001, holati va xulosa qatori turadi:

Sarf: 400 000 so'm · Chiqdi: 530 dona · 754,72 so'm/dona · Sotuv narxida: 795 000 so'm

Ya'ni qancha pul sarflangani, qancha mahsulot chiqqani, bir donasi qanchaga tushgani va chiqqan mahsulot sotuv narxida qancha turishi. Jarayon ochiq ekan birlik tannarxi yonida (taxminiy) yoziladi.

Har hujjatga raqam beriladi: kun, oy, yil va o'sha kunning tartib raqami — 2-oktyabr 2026 ning birinchi jarayoni 021026001, ikkinchisi 021026002.

Ochiq jarayonda uchta tugma bor: Natija qo'shish, Sarf qo'shish va Yopish. Pastda ikki blok:

• Sarf — xom-ashyo qatorlari va ularning puli;
• Natija — chiqqan qismlar: har biri vaqti, birlik tannarxi (ochiq jarayonda masalan «740 so'm (taxminiy, oldingi jarayondan)») va qadog'i bilan («Qadoq: Stakan 60 dona, Qopqoq 60 dona»).

Eng pastda kim boshlagani va kim yopgani vaqti bilan yoziladi.

2. Natija qo'shish — har qism alohida

Jarayon sahifasida Natija qo'shish → mahsulot va miqdorni tanlang → Saqlash. «Natija omborga tushdi» degan xabar chiqadi.

• Istalgancha marta qo'shiladi: bir mahsulot bir necha qismda chiqishi mumkin (non 200, keyin 150, keyin 180) — jarayonning maqsadi shu.
• Har qism saqlangan zahoti omborga tushadi va sotiladi — jarayon yopilishini kutmaydi.
• Natija mahsuloti shu jarayonda sarf yoki qadoq bo'la olmaydi (va aksincha).

Qadoq

Oynadagi Qadoq (ixtiyoriy) bo'limiga qismga ketgan qadoqni yozing: stakan, qopqoq, yorliq, paket. Masalan 60 stakan tvorog uchun — 60 stakan va 60 qopqoq.

Qadoqni har safar tanlash shart emas: mahsulot oxirgi marta qanday qadoqlangan bo'lsa, natija oynasi qadoqni shunday — yangi miqdorga moslab — to'ldirib qo'yadi, kerak bo'lsa o'zgartirasiz.

Qadoq ham ombordan chiqadi, puli esa faqat shu qismga qo'shiladi: tvorog stakani tvorogga tushadi, zardobga bo'linmaydi. Qadoq puli aniq — u taxmin qilinmaydi va yopishda o'zgarmaydi. Qism partiyasining tannarxi = xom-ashyodan tushgan ulush + qadoq puli.

Taxminiy tannarx qayerdan olinadi

Qism omborga tushishi uchun unga tannarx kerak, aniq tannarx esa faqat jarayon yopilganda ma'lum bo'ladi. Shuning uchun qism taxminiy tannarx bilan tushadi. Oynada «Taxminiy tannarx: 740 so'm — oldingi jarayondan» kabi yoziladi. Taxmin quyidagi tartibda olinadi — birinchi topilgani:

1. oldingi jarayondan — shu mahsulot chiqqan oxirgi yopilgan jarayondagi aniq tannarx (qadoqsiz);
2. kartochkadan — oldingi jarayon bo'lmasa, mahsulot kartochkasidagi tannarx. U qadoq bilan bo'lishi mumkin, ya'ni biroz yuqori — yopishda baribir to'g'rilanadi;
3. siz yozgan miqdordan — ikkalasi ham bo'lmasa, oyna Taxminan jami qancha chiqadi? deb so'raydi (pastda).

Taxminiy tannarxni qo'lda o'zgartirib bo'lmaydi va bunga hojat ham yo'q — yopish uni aniqlaydi. Mahsulot kartochkasidagi tannarx qism qo'shilganda o'zgarmaydi, faqat jarayon yopilganda.

«Taxminan jami qancha chiqadi?»

Mahsulot bu do'konda birinchi marta chiqarilayotgan va kartochkasida tannarx yo'q bo'lsa, oyna shu jarayondan bu mahsulot jami taxminan qancha chiqishini so'raydi. Jarayondagi pul shu miqdorga bo'linadi.

Misol: 400 000 so'm sarflandi, «500» deb yozdingiz — har non taxminan 800 so'mdan tushadi. Birinchi qism 200 non bo'lsa, unga 160 000 so'm beriladi.

Savol har jarayonda har mahsulot uchun bir marta beriladi: keyingi qismlar shu javobni oladi — jarayonda qolgan pul hali chiqmagan miqdorga bo'linadi. Yozganingizdan ko'p chiqib bo'lsa, oyna yana so'raydi — yangi taxminiy jami miqdorni yozasiz. Raqam aniq bo'lishi shart emas: yopishda tannarx baribir to'g'rilanadi.

Jarayondagi pul tugasa

Taxmin bo'yicha qismga beriladigan pul jarayonda qolgan puldan ko'p bo'lsa, qism faqat qolgan pulni oladi va oynada «Jarayondagi pul tugadi — bu qism qolgan pul bilan tushadi, yopilganda aniqlanadi.» deb yoziladi. Jarayondagi pul hech qachon minusga tushmaydi.

«Tannarxga kirmaydi» — zardob, qirqindi, brak

Natija oynasidagi Batafsil ichida bitta belgi bor: Tannarxga kirmaydi (zardob, qirqindi — 0 so'mga tushadi). Belgilangan qism 0 so'm bilan omborga tushadi, taxmin so'ralmaydi va yopilganda ham 0 da qoladi. Sarflangan pul qolgan natijalarga bo'linadi.

Belgi butun mahsulotga emas, o'sha qismga qo'yiladi. Masalan 200 non chiqdi, keyin 10 tasi ezilib chiqdi (brak) — 10 tasini alohida qism qilib shu belgi bilan kiritasiz. Yopilganda xom-ashyo pulini 200 ta yaxshi non oladi, 10 ta brak 0 so'mda qoladi. Keyingi jarayonda taxmin hisoblanganda ham brak miqdori hisobga olinmaydi.

0 so'mga tushgan tovar ham omborga kiradi va sotilishi mumkin — faqat tannarxi nol bo'lgani uchun sotilganda summaning hammasi foyda bo'lib ko'rinadi.

3. Sarf qo'shish

Esdan chiqqan tuz yoki qo'shimcha un: jarayon ochiq ekan Sarf qo'shish ni bosing, qatorlarni yozing va Saqlash — «Sarf qo'shildi». Xom-ashyo darhol ombordan chiqadi, puli jarayondagi pulga qo'shiladi.

Bir mahsulotni ikki marta sarf qilish mumkin (tuz ertalab ham, kechqurun ham). Faqat shu jarayonning natijasi bo'lgan mahsulot sarf bo'la olmaydi.

4. Yopish — aniq tannarx

Ish tugagach jarayon sahifasida Yopish ni bosing. Jarayonni yopish oynasi hisobni saqlashdan oldin ko'rsatadi — yopilganda aynan shu raqamlar yoziladi:

• har mahsulot bo'yicha Chiqdi, Aniq tannarx (bir birligi) va Sotuv narxida;
• taxmin bilan aniq tannarx orasida farq bo'lsa: «Omborda turgan qismlar tannarxi aniq tannarxga tuzatiladi: 3 385 so'm.» va «Sotilib bo'lgan qismlar farqi foyda hisobotiga «Ishlab chiqarish farqi» bo'lib tushadi va foydani 4 415 so'm ga kamaytiradi.» (taxmin qimmat chiqqan bo'lsa — «foydani … ga oshiradi»).

Oyna pastida «Yopilgandan keyin natija ham, sarf ham qo'shib bo'lmaydi.» deb eslatiladi. Yopish → «Jarayon yopildi — aniq tannarx hisoblandi».

Yopilganda:

1. Butun xom-ashyo puli (qadoqsiz) chiqqan mahsulotga bo'linadi. Bitta mahsulot chiqqan bo'lsa — hammasi unga; mahsulot ichida esa qismlar orasida miqdor bo'yicha.
2. Har qismning taxminiy va aniq tannarxi farqi ikkiga ajraladi:
   • omborda qolgan tovarga tegishli qismi — o'sha partiyaning tannarxiga qo'shiladi (yoki ayriladi), ya'ni qolgan tovar aniq tannarxga keladi;
   • chiqib ketgan tovarga tegishli qismi (sotilgan, boshqa jarayonga sarflangan, filialga ko'chirilgan yoki hisobdan chiqarilgan) — foyda hisobotiga Ishlab chiqarish farqi bo'lib, yopilgan kuni yoziladi.
3. Mahsulot kartochkasidagi tannarx aniq tannarxga (qadoq bilan) yangilanadi. Bu o'zgarish Narxlar tarixida ko'rinadi.
4. Jarayondagi pul nolga tushadi. Jarayon sahifasida endi «Ishlab chiqarish farqi foydani 4 415 so'm ga kamaytiradi (foyda hisobotida).» deb yoziladi.

Yopish uchun kamida bitta qism tannarxga kirishi kerak — aks holda sarflangan pulning boradigan joyi yo'q. Istisno — hech narsa chiqmagan holat (pastda).

Yopilgan jarayon qayta ochilmaydi. Uning mahsuloti allaqachon sotilayotgan bo'lishi mumkin — qayta ochish sotilgan tovarning tannarxini buzardi. Keyingi ish uchun yangi jarayon boshlang.

Ikki va undan ortiq mahsulot chiqqan bo'lsa

Sutdan tvorog va smetana chiqsa, pulni ular orasida qanday bo'lishni tanlash mumkin: yopish oynasida Batafsil — tannarx qanday bo'linadi ochiladi — unda taqsimot usuli, har mahsulot yonida Tannarxga kiradi belgisi va «Qo'lda foiz» usulida foiz katagi bor. Usullar pastda: «Tannarx qanday taqsimlanadi».

Bitta mahsulot chiqqan bo'lsa bu blok umuman ko'rinmaydi — bo'linadigan narsa yo'q.

Hech narsa chiqmadi

Xamir ko'tarilmadi, sut achib qoldi — natija yo'q. Bunda ham Yopish ni bosing, bekor qilmang.

Yopish oynasi qizil ogohlantiradi: «Hech narsa chiqmadi — 400 000 so'm zarar sifatida yoziladi.» Tushundim, zarar sifatida yozilsin belgisini qo'ying va Yopish ni bosing. Butun sarflangan pul foyda hisobotida Ishlab chiqarish farqi qatoriga, yopilgan kuni tushadi.

Nega bekor qilish emas: bekor qilinsa xom-ashyo omborga qaytadi — omborda aslida yo'q un paydo bo'ladi. Xom-ashyo haqiqatan sarflangan, demak u zarar. Ochiq jarayonni bekor qilmoqchi bo'lsangiz, oyna ham shuni eslatadi.

Misol: novvoyxona

Oldingi yopilgan jarayonda non 740 so'm/dona chiqqan (xom-ashyo qismi). Bugun:

Qadam	Ombor	Jarayondagi pul
Boshlash: un, xamirturush, tuz — 400 000 so'm	xom-ashyo chiqdi	400 000
1-qism: 200 non × 740	+200 non (148 000 so'm)	252 000
2-qism: 150 non × 740	+150 non (111 000 so'm)	141 000
3-qism: 180 non × 740	+180 non (133 200 so'm)	7 800

Taxmin bo'yicha nonga 392 200 so'm berildi, 7 800 so'm jarayonda qoldi. Yopilguncha 300 non sotildi (1-qismning hammasi va 2-qismdan 100 ta), 230 non omborda.

Yopish: 400 000 so'm 530 nonga bo'linadi — 754,72 so'm/dona.

Qism	Taxminiy	Aniq	Farq	Omborda	Omborda qolganga	Chiqib ketganga
1 (200 non)	148 000	150 943	2 943	0	0	2 943
2 (150 non)	111 000	113 208	2 208	50	736	1 472
3 (180 non)	133 200	135 849	2 649	180	2 649	0
Jami	392 200	400 000	7 800	230	3 385	4 415

Natijada:

• omborda qolgan 230 non endi 754,72 so'mdan turadi — partiyalarga 3 385 so'm qo'shildi;
• non kartochkasidagi tannarx — 754,72 so'm;
• sotilgan 300 non 740 so'mlik taxminiy tannarx bilan sotilgan edi — ularning farqi 4 415 so'm yopilgan kuni foyda hisobotiga Ishlab chiqarish farqi bo'lib tushadi;
• jarayon kartasida: «Sarf: 400 000 so'm · Chiqdi: 530 dona · 754,72 so'm/dona · Sotuv narxida: 795 000 so'm» (non 1 500 so'mdan sotiladi).

Taxmin yuqori bo'lgan bo'lsa hammasi teskari: qolgan partiyalar arzonlashadi, «Ishlab chiqarish farqi» esa minus bo'lib, foydani oshiradi.

Bir martada kiritish

Qozon bir marta qaynadi, mahsulot tayyor — oraliq holat kerak emas. Unda Yangi jarayon oynasidagi Hammasi bir paytda bo'ldimi? Bir martada kiritish havolasini bosing. Bir martada kiritish — sarf va natija birga oynasi ochiladi:

1. Retsept bilan ishlasangiz Retseptdan to'ldirish ni bosib retseptni tanlang — qatorlar o'zi to'ladi. Retseptsiz ham ishlashingiz mumkin.
2. Sarf va Natija qatorlarini yozing. Retseptdan kelgan qatorda Nisbat saqlanadi belgisi yonib turadi: 100 litr o'rniga 150 litr yozsangiz, qolgan hamma qator 1,5 barobar ko'payadi (tvorog 15 → 22,5 kg). Har qatorni mustaqil yozmoqchi bo'lsangiz shu tugmani bosing — u Har qator mustaqil ga o'zgaradi.
3. Har sarf qatori ostida Omborda: 120 litr deb hozirgi qoldiq ko'rsatiladi. Yozgan miqdoringiz qoldiqdan ko'p bo'lsa raqam qizil bo'ladi.
4. Qachon chiqarilgan — odatda bugun. Kechagi qozonni bugun kiritish uchun kecha sanasini tanlashingiz mumkin; kalendarda undan eskisi ochilmaydi.
5. Tannarx qanday bo'linadi bo'limiga qarang — bu saqlashdan OLDIN hisoblangan haqiqiy taqsimot, keyin boshqa raqam chiqmaydi. Taqsimot usuli va Tannarxga kiradi belgisi faqat 2 va undan ortiq natija qatori bo'lganda chiqadi.
6. Kerak bo'lsa Izoh yozing va Saqlash.

Saqlangan jarayon darhol Bajarildi holatiga o'tadi: taxminiy bosqich yo'q, tannarx shu zahoti aniq. Uning sahifasi ochiladi — taqsimot oldindan ko'rsatilgani bilan bir xil ekaniga ishonch hosil qilasiz.

Yozilgan narsa tahrirlanmaydi. Na yopilgan jarayonda, na natija qismida o'zgartiradigan tugma yo'q: partiyalar yaratilgan, tannarx yozilgan. Xato bo'lsa — bekor qilinadi va qaytadan kiritiladi (pastda).

Retsept — «bitta qozon» shabloni

Retsept majburiy emas va jarayon oynalarida ko'rinmaydi — u faqat bir martada kiritish oynasidagi Retseptdan to'ldirish orqali ishlatiladi. Bir xil ish takrorlanadigan bo'lsa, retsept ikki narsani beradi:

1. qatorlar o'zi to'ladi — mahsulotlarni qaytadan qidirib o'tirmaysiz;
2. nisbat saqlanadi: bitta qatordagi miqdorni o'zgartirsangiz, qolganlari o'zi qayta hisoblanadi.

Retseptni qanday yarataman

1. Ombor → Retseptlar → Yangi retsept.
2. Nomi — masalan «Sutdan tvorog va smetana».
3. Sarf — qozonga nima tushadi: mahsulotni tanlang va miqdorini yozing (100 litr sut, 2 kg tuz). Sarf qatori tugmasi yangi qator qo'shadi.
4. Natija — qozondan nima chiqadi: tvorog 15 kg, smetana 10 kg, zardob 60 litr.
5. Tannarx taqsimoti — bo'sh qoldirsangiz Do'kon sozlamasi bo'yicha ishlatiladi. Do'kon standarti hozircha hamma do'konda Miqdor bo'yicha (uni sozlamalar sahifasidan o'zgartirish hozircha ochilmagan). Shuning uchun boshqa usul kerak bo'lsa — shu yerda tanlang, kiritishda baribir o'zgartira olasiz.
6. Faol — yangi hujjatlarda taklif qilinsin belgisini qoldiring va Saqlash.

Miqdorlar retseptda mutlaq yoziladi («100 litrga shuncha»), foizda emas — texnolog aynan shunday o'ylaydi.

Retseptlar ro'yxatida CHIQISH ustuni bor: 100 kg go'shtdan jami 85 kg mahsulot chiqsa — 85 %. U faqat sarf va natijaning hamma birligi bir xil bo'lganda hisoblanadi; litr bilan kilogramm aralash bo'lsa (sut → tvorog) ustunda chiziqcha turadi, chunki litrni kilogrammga bo'lgan raqam ma'nosiz bo'lardi. Bu ustun faqat ma'lumot uchun — hisobga ta'siri yo'q.

Retsept ombor ham, pul ham qimirlatmaydi. Shuning uchun uni o'chirish oddiy ma'lumotnoma qoidasi bo'yicha ketadi — odatda arxivlanadi (Ma'lumotni o'chirish va arxivlash). Arxivdagi retsept taklif qilinmaydi, lekin u bilan ilgari kiritilgan hujjatlar joyida qoladi.

Tannarx qanday taqsimlanadi

Bu bo'lim faqat ikki va undan ortiq turli mahsulot chiqqanda kerak: yopish oynasidagi Batafsil — tannarx qanday bo'linadi ichida yoki bir martada kiritishda 2+ natija qatori bo'lganda. Bitta mahsulot chiqsa, xom-ashyo pulining hammasi unga tushadi va usul tanlanmaydi.

Xom-ashyo puli qaysi narxda kelgan bo'lsa shundan olinadi: omborda bir necha partiya bo'lsa avval kelgani avval ketadi tartibida yechiladi (tannarx qanday hisoblanadi). Qadoq puli bo'linmaydi — u o'z qismida qoladi.

To'rt usul

Misol: 100 litr sut — 600 000 so'm. Undan tvorog 15 kg, smetana 10 kg va zardob 60 litr chiqdi. Zardobga Tannarxga kiradi belgisi olib tashlangan (pastda). Tvorogning chakana narxi 60 000, ulgurjisi 50 000; smetananiki 45 000 va 38 000 so'm.

Usul	Nimaga qarab bo'linadi	Tvorog 15 kg	Smetana 10 kg
Miqdor bo'yicha	Chiqqan miqdorga: 15 va 10	60 % → 360 000 (24 000/kg)	40 % → 240 000 (24 000/kg)
Chakana narx ulushi bo'yicha	Miqdor × chakana narx	66,67 % → 400 000 (26 667/kg)	33,33 % → 200 000 (20 000/kg)
Ulgurji narx ulushi bo'yicha	Miqdor × ulgurji narx	66,37 % → 398 230 (26 549/kg)	33,63 % → 201 770 (20 177/kg)
Qo'lda foiz	Siz yozgan foizga (70 va 30)	70 % → 420 000 (28 000/kg)	30 % → 180 000 (18 000/kg)

Qavs ichidagi raqam — bir kilogrammning tannarxi.

Jarayonda bir mahsulot bir necha qismda chiqqan bo'lsa (tvorog ertalab 10 kg, kechqurun 5 kg), avval mahsulotlar orasida shu usul bilan bo'linadi, keyin mahsulot ulushi uning qismlariga miqdor bo'yicha. Yopilgan jarayon sahifasidagi taqsimot jadvalida har qism alohida qator (chiqqan vaqti bilan): Ulush — qismning butun xom-ashyo pulidan ulushi (ustun yig'indisi 100 %), Tannarx va Birlik tannarxi — qadoq puli bilan.

Qaysi birini tanlayman

• Miqdor bo'yicha — mahsulotlar taxminan bir xil qiymatga ega bo'lsa. Diqqat: bu usulda hamma natijaning bir birligi bir xil tannarxga tushadi (misolda ikkalasi ham 24 000 so'm/kg). Agar tvorog smetanadan ancha qimmat sotilsa, bu usul tvorogni «juda foydali», smetanani esa «zarar» qilib ko'rsatadi.
• Chakana narx ulushi bo'yicha — eng ko'p ishlatiladigan usul: qimmat sotiladigan mahsulot ko'proq tannarx oladi, ya'ni foyda foizi hammasida yaqin chiqadi. Har natijaning chakana narxi kiritilgan bo'lishi kerak, aks holda saqlanmaydi.
• Ulgurji narx ulushi bo'yicha — yuqoridagining aynan o'zi, faqat asos ulgurji narx. Asosan ulgurjiga ishlaydigan zavod uchun.
• Qo'lda foiz — texnolog o'zi biladigan nisbat bo'lsa. Tannarxga kiradigan har bir mahsulotga foiz yoziladi va yig'indisi aniq 100 bo'lishi kerak — aks holda saqlanmaydi va oynada sabab yoziladi.

Usul har jarayonda alohida tanlanadi va jarayon yopilganda muhrlanadi: keyin retseptni o'zgartirsangiz ham eski jarayondagi taqsimot o'zgarmaydi.

«Tannarxga kiradi» belgisi

Yopish oynasining Batafsil qismida (va bir martada kiritishda) har mahsulot yonida Tannarxga kiradi belgisi turadi. Uni olib tashlasangiz o'sha mahsulot taqsimotda qatnashmaydi: pulning hammasi qolgan mahsulotlarga bo'linadi, bu mahsulot esa 0 so'mga tushadi. Bitta mahsulot chiqqan jarayonda Batafsil bo'lmaydi: uning hamma qismi «tannarxga kirmaydi» deb qo'shilgan bo'lsa, Tannarxga kiradi belgisi yopish oynasida alohida, ko'zga ko'rinadigan joyda chiqadi — belgilasangiz xom-ashyo puli shu mahsulotga tushadi.

Bu zardob, qirqindi, suyak kabi qiymati past chiqimlar uchun. Natija qo'shayotganda qismga qo'yilgan Tannarxga kirmaydi belgisi (yuqorida) xuddi shunday ishlaydi, faqat bitta qism uchun.

Omborda va hisobotda nima bo'ladi

• Xom-ashyo kamayadi — jarayon boshlanganda va sarf qo'shilganda, aynan qaysi partiyadan olingani yozib qo'yiladi;
• Har natija qismiga o'z partiyasi ochiladi — qism qo'shilganda taxminiy tannarx bilan, yopilganda omborda qolgani aniq tannarxga to'g'rilanadi. Keyingi sotuvlarda foyda shu partiya tannarxidan hisoblanadi;
• Mahsulot kartochkasidagi tannarx yopilganda yangilanadi (bir martada kiritishda — saqlanganda). Bu Narxlar tarixida ko'rinadi;
• Harakat tarixida turi Ishlab chiqarish: sarf qatorida miqdor minus, natija qatorida plyus (Bitta tovarning harakat tarixi). «Hujjat» ustunida Ishlab chiqarish #021026001 havolasi turadi — bosilsa o'sha jarayon sahifasi ochiladi;
• Bosh sahifadagi «Holat» bo'limida ochiq jarayon davomida Jarayondagi ishlab chiqarish qatori chiqadi: xom-ashyo ombordan chiqqan, lekin puli yo'qolmagan — u hali tayyor mahsulotga aylanmagan. Jarayon yopilganda bu qator nolga tushadi;
• Foyda: ishlab chiqarishning o'zi foydani na oshiradi, na kamaytiradi — pul bir tovardan boshqasiga ko'chdi. Foyda mahsulot sotilganda ko'rinadi. Yagona istisno — yopishdagi Ishlab chiqarish farqi (Foyda qanday hisoblanadi).

Jarayonlar ro'yxatida har jarayon uchun raqami (RAQAM), nima chiqqani (CHIQDI), sarflangan pul (SARF), TANNARX, SOTUV NARXIDA, HOLAT va kim kiritgani (KIM) ko'rinadi. Ro'yxatni faylga yuklab olish ham mumkin.

Xatoni bekor qilish

Ochiq jarayonda — bitta qatorni

Natija qismi yoki sarf qatori yonidagi Bekor qilish → Xatoni bekor qilish oynasi → Ha, bekor qilish. «Qator bekor qilindi» degan xabar chiqadi.

• Natija qismi — qism ombordan olinadi, qadog'i o'z partiyasiga qaytadi, unga berilgan taxminiy pul jarayonga qaytadi. Qismdan biror narsa sotilgan, boshqa jarayonga ketgan, ko'chirilgan yoki hisobdan chiqarilgan bo'lsa — bekor qilinmaydi, oynada qaysi hujjat ishlatgani yoziladi.
• Sarf qatori — xom-ashyo o'z partiyasiga qaytadi. Uning puli allaqachon chiqqan natijaga berilgan bo'lsa bekor qilinmaydi: «Avval natija qismini bekor qiling — bu sarfning puli allaqachon chiqqan mahsulotlarga berilgan.» Misoldagi novvoyxonada uchinchi qismdan keyin jarayonda 7 800 so'm qolgan — 50 000 so'mlik un qatorini endi faqat natija qismlarini bekor qilgandan keyin olib tashlash mumkin.
• Qadoq alohida bekor qilinmaydi — u o'z qismi bilan birga ketadi.

Bekor qilingan qator sahifadan yo'qoladi, lekin tarixda qoladi.

Butun jarayonni

Jarayon sahifasining yuqorisidagi Xatoni bekor qilish → oyna ichida nima bo'lishi yoziladi → kerak bo'lsa Sabab yozing → Ha, bekor qilish.

Bekor qilinganda:

• xom-ashyo va qadoq aynan o'z partiyasiga qaytadi (ya'ni tannarx buzilmaydi);
• natija partiyalari bekor bo'ladi — ularning qoldig'i nolga tushadi;
• moliyaviy yozuvlar teskari qaytariladi.

Jarayonning o'zi yo'qolmaydi: ro'yxatda Bekor qilindi holatida turadi, kim kiritgani va kim bekor qilgani tarixda qoladi.

Hech narsa chiqmagan bo'lsa — bekor qilmang, yoping (yuqorida «Hech narsa chiqmadi»).

Qachon mumkin emas:

• Mahsulotga allaqachon teginilgan — sotilgan, boshqa jarayonga ketgan, filialga ko'chirilgan yoki hisobdan chiqarilgan. Oynada qaysi mahsulotdan qanchasi ishlatilgani va qaysi hujjat ishlatgani nomma-nom yoziladi, yonida esa Ishlab chiqarish #021026003 ochish yoki Sotuv #45 ochish tugmalari chiqadi. Yechim — zanjirni teskari tartibda yechish: avval oxirgi hujjatni (sotuvni yoki keyingi jarayonni) bekor qiling, keyin buni. Ochiq jarayonda tegilmagan qismlarni alohida ham bekor qilish mumkin (yuqorida).
• Yopilgan jarayon, mahsuloti yopilish paytida sotilgan bo'lsa. Yopilganda mahsulotning bir qismi allaqachon sotilgan yoki ishlatilgan bo'lib, farq foyda hisobotiga Ishlab chiqarish farqi bo'lib yozilgan bo'lsa, jarayon bekor qilinmaydi — keyin o'sha sotuv to'liq qaytarilgan bo'lsa ham. Oynada shu sabab yoziladi. Nega: farq o'sha kunning foydasiga yozib bo'lingan; jarayon bekor qilinsa ombor qiymati bilan hisob bir-biridan ajralib qolardi. Omborda qolgan miqdor noto'g'ri bo'lsa — inventarizatsiya bilan to'g'rilang.

Bekor qilingandan keyin mahsulot kartochkasidagi tannarx avtomatik eski holiga qaytmaydi — u «oxirgi ma'lum tannarx» sifatida qolaveradi. Kerak bo'lsa kartochkada qo'lda to'g'rilaysiz; o'zgarish narxlar tarixida ko'rinadi.

Zanjir: bir jarayonning natijasi — keyingisining xom-ashyosi

Sutdan avval yog'siz sut va qaymoq olib, keyin yog'siz sutdan tvorog chiqarsangiz — bu ikkita jarayon. Ikkinchisida yog'siz sut oddiy xom-ashyo bo'lib turadi va uning tannarxi birinchi jarayondan chiqqan raqam bo'ladi.

Sarf qatori ostida u qaysi partiyadan olingani yoziladi: Ishlab chiqarish #021026001 deb tursa — bosing, o'sha jarayon ochiladi. Ya'ni tvorogning tannarxi nega shunday ekanini oxirigacha izlab borish mumkin. Manba xariddan bo'lsa Xarid, boshqa filialdan kelgan bo'lsa Ko'chirish deb yoziladi.

Birinchi jarayon hali ochiq bo'lsa, yog'siz sut uning taxminiy tannarxi bilan sarf bo'ladi. Birinchi jarayon yopilganda bu farq ikkinchi jarayonga qayta yozilmaydi — u birinchi jarayonning Ishlab chiqarish farqiga tushadi (sarflangan tovar «chiqib ketgan» hisoblanadi).

Kim ko'radi, kim qila oladi

Ishlab chiqarish — rahbarning emas, texnolog yoki omborchining kundalik ishi. Shuning uchun u rolga emas, ruxsatga bog'langan: egasi xodim formasida beradi (Xodim qo'shish va huquqlar). Ruxsati yo'q xodimning menyusida bu bo'limlar umuman ko'rinmaydi.

Katalog va ombor bo'limida ikkita qator bor:

Ruxsat	Darajalari
Ishlab chiqarish	Yo'q → Ko'radi → Qo'shadi → To'liq
Retseptlar	Yo'q → Ko'radi → Qo'shadi → Ishlaydi → To'liq

Ishlab chiqarishda har daraja nima qila oladi:

Daraja	Nima qiladi
Ko'radi	Ro'yxat va jarayon sahifasini ko'radi
Qo'shadi	Jarayonni boshlaydi, natija va sarf qo'shadi, jarayonni yopadi, bir martada kiritadi
To'liq	Yuqoridagilar + har qanday bekor qilish: natija qismi, sarf qatori, butun jarayon

Ishlaydi pog'onasi yo'q, chunki yozilgan narsa tahrirlanmaydi.

Tayyor Omborchi darajasi retseptlarni ko'radi, jarayonni boshlaydi, natija qo'shadi va yopadi, lekin bekor qila olmaydi. Bekor qilish To'liq ruxsat darajasida va rahbarda bor.

Tannarxni ko'rish alohida ruxsat. «Maxfiy ma'lumotlar» bo'limidagi Tannarx va foydani ko'rish berilmagan xodimda pul raqamlari — sarf puli, TANNARX, birlik tannarxi, taxminiy tannarx, jarayondagi pul, Aniq tannarx, farq — ko'rsatilmaydi (nol deb ham emas, chunki nol yolg'on bo'lardi). Miqdorlar, holat va Sotuv narxida esa ko'rinib turadi: chakana narx sir emas. Bunday xodim jarayonni baribir boshlay, natija qo'sha va yopa oladi.

Tez-tez so'raladigan savollar

Qoldiq yetmasa nima bo'ladi? Yozuv saqlanmaydi — qisman bajarilmaydi. Bu boshlashga ham, sarf qo'shishga ham, qadoqqa ham tegishli. Yetmagan qator raqami qizil bo'ladi. Avval xom-ashyoni kirim qiling yoki miqdorni kamaytiring.

Mahsulotni taxminiy tannarx bilan sotdim — foyda noto'g'ri bo'ladimi? Sotuv paytida foyda o'sha partiyaning taxminiy tannarxidan hisoblanadi. Jarayon yopilganda farq Ishlab chiqarish farqi bo'lib, yopilgan kuni foyda hisobotiga tushadi — ya'ni davr bo'yicha umumiy foyda to'g'ri chiqadi. Eski sotuvning o'zi qayta hisoblanmaydi.

Jarayon uzoq ochiq qolsa? O'zi yopilmaydi va eslatma yuborilmaydi — ro'yxatda Jarayonda belgisi yonida necha kun bo'lgani yoziladi. Ochiq turgan sari taxminiy tannarxli tovar sotilaveradi, ya'ni yopishdagi farq foyda hisobotiga ko'proq tushadi. Ish tugashi bilan yoping.

Yopilgan jarayonga natija qo'shsam bo'ladimi? Yo'q — yopilgan jarayon qayta ochilmaydi. Yangi jarayon boshlang.

Kechagi ishni bugun kiritsam bo'ladimi? Bir martada kiritishda — ha: Qachon chiqarilgan maydonida kecha sanasini tanlang. Kalendarda undan eskisi ochilmaydi: bu sana yangi partiyaning ombordagi navbatdagi o'rnini belgilaydi, ya'ni keyingi sotuvlar tannarxiga ta'sir qiladi. Jarayon oynalarida sana so'ralmaydi — sarf va natija saqlangan paytdagi vaqt bilan yoziladi, shuning uchun ularni ish bo'lgan zahoti kiriting. Bir necha kunlik eski ishni kiritish kerak bo'lsa — inventarizatsiya qiling.

Ro'yxatdagi sana bilan hujjat ichidagi sana har xil. Bir martada kiritilgan jarayonda ro'yxatning SANA ustuni u kiritilgan vaqtni ko'rsatadi, ichidagi sana esa siz tanlagan Qachon chiqarilgan kunini. Kechagi qozonni bugun kiritsangiz ikkalasi har xil bo'ladi — bu normal.

Bitta mahsulot ham sarfda, ham natijada tursa? Bo'lmaydi: bir jarayonda mahsulot faqat bir tomonda bo'ladi — formada shunday mahsulot ro'yxatda o'chiq turadi. Lekin bir mahsulot bir necha natija qismida kelishi mumkin (bu jarayonning maqsadi), xom-ashyoni ham Sarf qo'shish bilan qayta qo'shish mumkin. Mahsulotni nomi, SKU yoki shtrix-kodi bo'yicha qidirish mumkin.

Miqdorni kasr yozsam bo'ladimi? Mahsulotning o'lchov birligiga bog'liq: kilogramm, litr va metrda kasr bilan (uch xonagacha), donada faqat butun son (o'lchov birligi haqida). Dona katagiga «2,5» yozsangiz katak qizil bo'ladi («Faqat butun son: 2 yoki 3») va saqlanmaydi — tizim uni jimgina 3 ga yaxlitlamaydi. Retseptda esa dona ham kasr bo'la oladi: retsept — nisbat («10 kg unga 2,5 non»). Retseptdan to'ldirganda yoki miqdorni nisbat bilan o'zgartirganda dona qatorlar butun songa yaxlitlanib to'ladi — ularni ko'rib, kerak bo'lsa tuzating.

Zardobni sotsam foyda juda katta chiqdi. Chunki uning tannarxi nol — Tannarxga kiradi belgisi olib tashlangan (yoki qism Tannarxga kirmaydi bilan kiritilgan). Zardob ham o'z ulushini olishi kerak bo'lsa, keyingi jarayonlarda belgini qoldiring (yoki «Qo'lda foiz» bilan unga kichik ulush bering).

Keyingi qadam

• Qoldiqni ko'rish
• Foyda qanday hisoblanadi
• Bu narxni kim qo'ydi