Tungi rejim
Kassa ishi — bir kunlik tartib
Qisqacha javob: Ish boshida smena ochiladi → kun davomida sotuv qilinadi → ish oxirida kassadagi pul sanab smena yopiladi va Z-hisobot chiqariladi.
Kunlik tartib
| Qadam | Nima qilinadi |
|---|---|
| 1. Ish boshi | Smenani ochish — kassadagi boshlang'ich pul kiritiladi |
| 2. Kun davomida | Mahsulot sotish, kerak bo'lsa chegirma yoki qarzga sotish |
| 3. Xato bo'lsa | Xatoni bekor qilish yoki tovarni qaytarish |
| 4. Ish oxiri | Smenani yopish — pul sanaladi, Z-hisobot chiqadi |
Kassa dasturi qayerda ishlaydi
Kassa ishi uchun kompyuterga o'rnatiladigan Topsavdo kassa dasturi ishlatiladi. Uning asosiy afzalligi — internetsiz ham ishlaydi: internet uzilsa sotuv to'xtamaydi, ma'lumot kompyuterda saqlanadi va aloqa tiklanganda o'zi serverga yuboriladi.
Kassa dasturi Windows uchun. Mac, Linux yoki planshetda ishlasangiz — brauzerdagi kassa (pos.topsavdo.uz) bor: hech narsa o'rnatilmaydi, manzilni ochasiz va sotasiz. Unda smena ochish va yopish, skanerdan sotuv, chegirma, muddatsiz qarzga sotish, chek chiqarish, sotuvlar tarixi (qaytarish, xatoni bekor qilish, mijoz qarziga to'lov) va kassa ichida naqd ↔ elektron almashtirish bor.
Mahsulot ro'yxati ikkala kassada bir xil. Brauzerdagi kassada ham Tanlanganlar, Hammasi, tovar rasmi, katak/ro'yxat ko'rinishi va «savatda bor» belgisi bor. Shu bilan birga sahifalash olib tashlandi: kassa ochilganda Tanlanganlar turadi, butun ro'yxat esa kategoriya yoki «Hammasi» tanlanganda yoki qidiruvga yozganda yuklanadi — ya'ni birinchi ekran bo'sh ko'rinishi mumkin, bu tovar yo'qolgani emas. Kassa dasturida ochilishdagi tugmani (Tanlanganlar / Hammasi / oxirgi tanlangan) Sozlamalar → Ilova dan tanlash mumkin. Batafsil: Mahsulot sotish.
O'tgan chekka qaytish ham bor. Kassa ekranining tepasidagi «Sotuvlar» tugmasi sotuvlar tarixini ochadi: chekni topib qayta bosasiz, tovarni qaytarasiz, xatoni bekor qilasiz va mijoz qarziga to'lov qo'shasiz. Tugma smena yopiq bo'lganda ham ishlaydi — mijoz kechagi chek bilan kelsa ham ish to'xtamaydi. Kassa dasturida esa shu smenadagi oxirgi chekni sotuv ekranining o'zidan — pastdagi «Oxirgi chek» tugmasi bilan qayta chiqarish mumkin (batafsil).
Farqlari:
- Internetsiz ishlamaydi. Aloqa uzilsa «To'lash» tugmasi o'chadi va sababi yozib qo'yiladi: «Internet yo'q — hozir sotuvni yakunlab bo'lmaydi. Savat saqlanib turadi; aloqa tiklanishi bilan "To'lash" yana ishlaydi.» Savat yo'qolmaydi, lekin uzilish davomida sota olmaysiz. Sotuvlar tarixi ham serverdan keladi — aloqa yo'qligida ro'yxat ochilmaydi.
- Qaytarishdan keyin alohida chek chiqmaydi. Qaytarishning o'zi to'liq rasmiylashadi (tovar omborga qaytadi, pul qaytariladi), faqat qog'oz chiqmaydi. Kassa dasturida qaytarish cheki chiqadi.
- Z-hisobot yo'q. Smenani brauzerdagi kassada yopasiz, lekin kun yakuni cheki chiqmaydi — uni kassa dasturi chop etadi. Yopilgan smenaning o'zi saytdagi Kassa → Smenalar bo'limida ko'rinadi.
- Oylik grafik bilan bo'lib to'lash yo'q — pastdagi izohga qarang.
- Yangi mijoz qo'shilmaydi. Mijozni qidirib tanlaysiz, lekin o'sha yerda yangisini ocha olmaysiz — u saytdagi Mijozlar bo'limidan yoki kassa dasturidan ochiladi.
- Tarozi ulanmaydi (vaznni qo'lda kiritasiz), xarajat kiritish va buyurtmalar ham yo'q — ular kassa dasturida va saytda.
Bu ro'yxat vaqtinchalik holat emas: brauzerdagi kassa ishlashda davom etadi, lekin kassaning yangi imkoniyatlari kassa dasturiga qo'shiladi. Batafsil: Qaysi ilovani ishlataman?.
Brauzerdagi kassadagi «Nasiyaga sotish» tugmasi muddatsiz qarzni bildiradi. Oylik grafik bilan bo'lib to'lash saytdagi Sotuvlar → Yangi sotuv ekranida va kassa dasturida (faqat internet bilan): Qarzga sotish va bo'lib to'lash.
Saytdan (my.topsavdo.uz) ham sotuv kiritish mumkin, lekin u internet talab qiladi va kassa uchun mo'ljallanmagan.
Batafsil: Internetsiz ishlash, Qaysi ilovani ishlataman?.
Kassir nimani ko'radi, nimani ko'rmaydi
Xodim (kassir) huquqi cheklangan — bu ataylab shunday:
- Tannarx va foyda ko'rinmaydi;
- Hisobotlar ochilmaydi (ular rahbar uchun);
- Do'kon egasi «ko'r sanoq» sozlamasini yoqqan bo'lsa, smena yopishda kutilgan summa ko'rsatilmaydi — kassir avval pulni sanaydi, farqni smena yopilgandan keyin ko'radi (pul sanash halol bo'lishi uchun). Sozlama standart holatda o'chiq, o'shanda kassir kutilgan summani ko'radi. Batafsil: Smenani yopish;
- Boshqa kassirlarning tugagan smenalari (kamomad, ortiqcha) ko'rinmaydi;
- Chegirma berish chegarasi rahbar tomonidan belgilanadi.
Bitta kassada bir nechta xodim navbatma-navbat ishlashi mumkin: smena kassaga tegishli, uni ochgan kassirga emas. Kassaga biriktirilgan xodim ochiq smenada sotadi va kerak bo'lsa uni yopadi — har bir sotuv va yopish kim tomonidan qilingani yozib boriladi.
Rahbar (do'kon egasi) esa hamma narsani ko'radi.